అడంగు

 

ఫిబ్రవరి 27, 2023

అడంగు     (adangu)

    అర్థము

   (విశేష్యము): పుట్టినచోటు; అణుగు; దాగు; కప్పబడు; గ్రామకరణాల లెక్కల పుస్తకం; గిట్టుబాటు ధర; పడవలో కూచోడానికి అడ్డుచెక్క; గమ్యస్థానం

   Meaning

   (noun) : originating place; humbled; conceal; hidden; accounts book; fair price; plank to sit on boat; terminus

   వాడుక / Usage

 అడంగు తెలియని ప్రయాణం సుడిగుండాల్లో చిక్కుకున్న జీవితం.
 Life trapped in a whirlpool journeying to an unknown destination.    

   మెదడుకు మేత / Food for thought


తెలుగు నాటకాలలో చిరస్మరణీయమైనది గయోపాఖ్యానం. చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం గారు రచించిన ఈ నాటకం, ఆనాటి నుండి నేటి వరకూ నిత్యనూతనంగానే వర్ధిల్లుతోంది. ఒక చిన్న కథని బిగువైన నాటకంగా ఎలా తీర్చిదిద్దాలో గయోపాఖ్యానం నాటకాన్ని చూస్తే అర్థం అవుతుంది. అత్యంత ఆప్తులైన ఇద్దరి మధ్య సంఘర్షణ సృష్టించబడితే, దానిని రసవత్తరంగా నాటకీయం చేయగలిగితే, అది ఎంత గొప్పగా , ప్రేక్షకుల్ని ఆకర్షిస్తుందో అనడానికి సజీవమైన నిదర్శనం గయోపాఖ్యానం. రామకవి రచించిన, పద్యకావ్యం ఆధారంగా, నేను ఈ గయోపాఖ్యానం వ్రాశానని చిలకమర్తివారు, తన స్వీయ చరిత్రలో చెప్పుకొన్నారు. అందువల్ల దాదాపుగా ఇది ఓ కల్పితకథ. నరనారాయణుల మధ్య సాగిన సంఘర్షణ కథ ఇది. సృష్టి గొప్పదా, సృష్టికర్త గొప్పవాడా అనే ప్రశ్నకు సమాధానం ఈ కథ. ప్రేమలు, అభిమానాలు, ఇష్టాలు, అనురాగాలు, ఆప్యాయతల మధ్య నలిగిపోయిన వ్యక్తుల కథ ఈ గయోపాఖ్యానం. లోకంలో ధర్మం చాలా గొప్పది. ధర్మాన్ని రక్షించడం అంటే, లోకాన్ని రక్షించినట్టే. మనిషి తనను తాను రక్షించుకొన్నట్లే. తన తోటివారిని రక్షించినట్లే. అదే ఈ గయోపాఖ్యాన నాటకం అందించే అసలైన సందేశం. ధర్మరక్షణ కోసం లోకంలో ఏదైనా, దేనినైనా త్యజించాలి. అదే మనిషి కర్తవ్యం కావాలి. ఇంత గొప్పధర్మాన్ని ప్రతిష్టించింది కాబట్టే, ఈ నాటకానికి అంతటి శాశ్వతత్వం లభించింది.

-- https://rangasthalam.org/

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

పథము

  నవంబర్ 22, 2024 పథము  ( pathamu )     అర్థము      (విశేష్యము ) : మార్గము; త్రోవ; దారి    Meaning     (noun) : a path/road/way    వాడుక / Usage       స్వాగతించెను ప్రేమ పథం సాగినది ఇరువురి బ్రతుకు రథం .      As the path of love welcomes our chariot of life glides on .     మెదడుకు మేత / Food for thought      సా ర పు ధర్మమున్ విమల స త్యముఁ బాపముచేత బొంకుచేఁ      బా ర ముఁ బొందలేక చెడఁ బా ఱినదైన యవస్థదక్షు లె      వ్వా ర   లుపేక్షచేసి రది   వా రలచేటగుఁ గాని ధర్మ ని      స్తా ర కమయ్యు సత్య శుభ దా యక మయ్యును దైవ ముండెడున్ ( ధర్మం అధర్మం చేత ,  సత్యం అసత్యం చేత ఫలితాన్ని పొందలేని దుస్థితి కలిగినప్పుడు సమర్థులు ఉపేక్షించ కూడదు. అలా చేస్తే వారికే చేటు కలుగుతుంది, అంతేగాని ధర్మాన్ని రక్షించే, సత్యాన్ని స్థాపించి, మంచిని చేయుటకు దైవం ఉన్నది. )      -- మహాభారత ఉద్యోగపర్వం , తిక్కన (1205 - 1288)
Read more

మచ్చుతునక

  నవంబర్ 23, 2022 మచ్చుతునక  ( macchutunaka )       అర్థము      (విశేష్యము ): మచ్చు=వన్నె చూడటానికి వాడే రాయి/పలక; తునక=ముక్క; మంచి ఉదాహరణ; కొలమానం     Meaning     (noun) : touchstone    వాడుక / Usage సత్యజిత్ రాయ్ దర్శకత్వం వహించిన  చారులత, చలనచిత్రాలకే మచ్చుతునక . Satyajit Ray's Charulatha is a touchstone for good films.       మెదడుకు మేత / Food for thought ये चमन-ज़ार ये जमुना का किनारा ये महल ये मुनक़्क़श दर ओ दीवार ये मेहराब ये ताक़ इक शहंशाह ने दौलत का सहारा ले कर हम ग़रीबों की मोहब्बत का उड़ाया है मज़ाक़ मेरी महबूब कहीं और मिला कर मुझ से ఈ ఉద్యానవనం ఈ యమునాతటి ఈ మహల్ ఈ నగిషీ చెక్కిన తలుపులు ఆ ప్రహారాలు ఈ తోరణాలు ఈ గూడులు ఒక షహెన్షా ధనోన్మత్తుడై  భాండార వృష్టితో మాబోటి పేదల ప్రేమను చేసాడు పరిహాసం  ఓ నా ప్రియతమా నన్ను వేరే ఇంకెక్కడైనా కలుస్తూ ఉండు -- సాహిర్ లుధియాన్వీ  (మార్చ్ 8, 1921 - 1980)
Read more

తెరువరి

  మే 23, 2025 తెరువరి  ( teruvari )     అర్థము    (విశేషణము)  : దారిన నడచు వాడు; బాటసారి    Meaning    (noun) : a wayfarer; traveller      వాడుక / Usage      ఎండ నుంచి ఉపశమనం.. తెరువరులకు మజ్జిగ పంపిణి .     Respite from the heat.. buttermilk for travellers.    మెదడుకు మేత / Food for thought       ధనము కూడబెట్టి  ధర్మంబు చేయక      తాను తినక లెస్స దాచుగాక      తేనెటీగ గూర్చి తెరువరి కియ్యదా      విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.     ( తేనెటీగ ఎంతో కష్టపడి సంపాదించి దాచుకున్న తేనెను ఎవడో దారిన పోయేవాడు తన్నుకు పోయినట్లు, కూడ బెట్టిన ధనాన్ని తినక పోయినా, ధర్మం చేయక పోయినా, ఆ ధనాన్ని ఎవడో ఒకడు దోచుకుంటాడు)     -- వేమన (1367 - 1478)
Read more