చాపల్యము

 

ఏప్రిల్ 14, 2023

చాపల్యము    (chā-palyamu)

    అర్థము

   (విశేష్యము): నిలకడ లేని స్థితి; లోలత్వము; చంచలం;  

   Meaning

   (noun) : fickleness; whimsical

   వాడుక / Usage

చింత చిగురు - పప్పు, కూర, పనస పిక్కల కూర - జిహ్వ చాపల్యాన్ని తీర్చేవే.
Tender tamarind leaves - dal, curry or with jackfruit seeds - tickle the fickle tongue.

   మెదడుకు మేత / Food for thought

'గోదా శబరి' నది అనే మాట గోదాబరి అయి, గోదావరి అయి కాలక్రమంలో 'గోదారి' అయింది. అంటే క్లుప్తతను నేటి ఆధునికుడు సమాదరిస్తున్నాడన్నమాట. తెలుగు కవితల్లో ఆంగ్లపదాలు విరివిగా వాడబడుతున్నాయి. ఆంగ్ల పదాలే కాదు, ఏ భాషా పదమైనా తేలిగ్గా అర్థమయ్యేది ప్రజల వాడుకలోది అయివుంటే చాలు. అంటే ఆనాటి 'మణి ప్రవాళాలు' మళ్ళీ వచ్చాయన్నమాట. కావ్య వస్తువు అంతర్జాతీయ పరిధికి ఎదిగింది. ప్రత్యేక వాదం విస్తృతమైంది. వ్యాకరణం పూర్తిగా దూరమైంది. సంధిని పాటించకుండా ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలను జరుపుకుని తెలుగువాళ్లు వ్యాకరణాన్ని సమాధి చేశారు.

-- సాహితీ జోస్యం, శ్రీ రమణ పేరడీలు

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

పథము

  నవంబర్ 22, 2024 పథము  ( pathamu )     అర్థము      (విశేష్యము ) : మార్గము; త్రోవ; దారి    Meaning     (noun) : a path/road/way    వాడుక / Usage       స్వాగతించెను ప్రేమ పథం సాగినది ఇరువురి బ్రతుకు రథం .      As the path of love welcomes our chariot of life glides on .     మెదడుకు మేత / Food for thought      సా ర పు ధర్మమున్ విమల స త్యముఁ బాపముచేత బొంకుచేఁ      బా ర ముఁ బొందలేక చెడఁ బా ఱినదైన యవస్థదక్షు లె      వ్వా ర   లుపేక్షచేసి రది   వా రలచేటగుఁ గాని ధర్మ ని      స్తా ర కమయ్యు సత్య శుభ దా యక మయ్యును దైవ ముండెడున్ ( ధర్మం అధర్మం చేత ,  సత్యం అసత్యం చేత ఫలితాన్ని పొందలేని దుస్థితి కలిగినప్పుడు సమర్థులు ఉపేక్షించ కూడదు. అలా చేస్తే వారికే చేటు కలుగుతుంది, అంతేగాని ధర్మాన్ని రక్షించే, సత్యాన్ని స్థాపించి, మంచిని చేయుటకు దైవం ఉన్నది. )      -- మహాభారత ఉద్యోగపర్వం , తిక్కన (1205 - 1288)
Read more

మచ్చుతునక

  నవంబర్ 23, 2022 మచ్చుతునక  ( macchutunaka )       అర్థము      (విశేష్యము ): మచ్చు=వన్నె చూడటానికి వాడే రాయి/పలక; తునక=ముక్క; మంచి ఉదాహరణ; కొలమానం     Meaning     (noun) : touchstone    వాడుక / Usage సత్యజిత్ రాయ్ దర్శకత్వం వహించిన  చారులత, చలనచిత్రాలకే మచ్చుతునక . Satyajit Ray's Charulatha is a touchstone for good films.       మెదడుకు మేత / Food for thought ये चमन-ज़ार ये जमुना का किनारा ये महल ये मुनक़्क़श दर ओ दीवार ये मेहराब ये ताक़ इक शहंशाह ने दौलत का सहारा ले कर हम ग़रीबों की मोहब्बत का उड़ाया है मज़ाक़ मेरी महबूब कहीं और मिला कर मुझ से ఈ ఉద్యానవనం ఈ యమునాతటి ఈ మహల్ ఈ నగిషీ చెక్కిన తలుపులు ఆ ప్రహారాలు ఈ తోరణాలు ఈ గూడులు ఒక షహెన్షా ధనోన్మత్తుడై  భాండార వృష్టితో మాబోటి పేదల ప్రేమను చేసాడు పరిహాసం  ఓ నా ప్రియతమా నన్ను వేరే ఇంకెక్కడైనా కలుస్తూ ఉండు -- సాహిర్ లుధియాన్వీ  (మార్చ్ 8, 1921 - 1980)
Read more

తెరువరి

  మే 23, 2025 తెరువరి  ( teruvari )     అర్థము    (విశేషణము)  : దారిన నడచు వాడు; బాటసారి    Meaning    (noun) : a wayfarer; traveller      వాడుక / Usage      ఎండ నుంచి ఉపశమనం.. తెరువరులకు మజ్జిగ పంపిణి .     Respite from the heat.. buttermilk for travellers.    మెదడుకు మేత / Food for thought       ధనము కూడబెట్టి  ధర్మంబు చేయక      తాను తినక లెస్స దాచుగాక      తేనెటీగ గూర్చి తెరువరి కియ్యదా      విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.     ( తేనెటీగ ఎంతో కష్టపడి సంపాదించి దాచుకున్న తేనెను ఎవడో దారిన పోయేవాడు తన్నుకు పోయినట్లు, కూడ బెట్టిన ధనాన్ని తినక పోయినా, ధర్మం చేయక పోయినా, ఆ ధనాన్ని ఎవడో ఒకడు దోచుకుంటాడు)     -- వేమన (1367 - 1478)
Read more