రూపణము

 

జూన్ 16, 2023

రూపణము    (rūpaṇamu)

    అర్థము

   (విశేష్యము): తార్కాణము; చూపు; విచారణ; ప్రమాణముల చేత విషయము పరిశీలించుట

   Meaning

   (noun) : investigation for (dis)proving; examination; search

   వాడుక / Usage

విద్యాబోధనలో రూపణ నికష అత్యంత అవసరము.
   An investigatory exam to identify weak students/topics is crucial.

   మెదడుకు మేత / Food for thought

పైని వేంచేసి యూపిరి పట్టుకొనుచు
చిన్ని తాబేలు నన్ను వీక్షించి జలము
త్రవ్వుకొనుచేగె కూపగర్భమున దాగ
పై నలముకున్న సుళ్ళు నా పాల విసిరి.
 
నీకు లేదమ్మ యన్నది నీటిపాము
పైకెగసి యొక్క కప్పను పట్టుకొనుచు.
నాకు లేదమ్మ యన్నాను శోకవహ్ని
తప్త హృదయుండనై యింటిదారి పట్టి.
 
(స్నానం చెయ్యడానికి బావి దగ్గరికి వెళ్తే, ఆ బావిలో గాలి పీల్చుకోడానికి నీళ్ళమీదకు తేలి ఉన్న తాబేలు నన్ను చూసి తొందరగా లోపలకి వెళ్ళిపోయింది. అది వెళ్ళిపోతూనే ఆ నీళ్ళు సుళ్ళు తిరిగి నీళ్ళ పైన సున్నాలు చుట్టుకుంటూ ఉన్నాయి. అంటే నాకు శూన్యమే మిగిలిందన్నమాట. ఒక నీటిపాము పైకి ఎగిరి ఒక కప్పని పట్టుకుని ‘నీకు అమ్మ లేదు’ అంది. నన్ను దహిస్తున్న దుఃఖంతో ‘నాకు కూడ అమ్మలేదు’ అని చెప్పి ఇంటిదారి పట్టాను. నన్ను కూడా మృత్యువు తన కోరల్లో చిక్కించుకున్నట్టే అనిపించింది.)
-- మాతృగీతాలు, నాయని సుబ్బారావు (అక్టోబర్ 29, 1899 - 1978)

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

పథము

  నవంబర్ 22, 2024 పథము  ( pathamu )     అర్థము      (విశేష్యము ) : మార్గము; త్రోవ; దారి    Meaning     (noun) : a path/road/way    వాడుక / Usage       స్వాగతించెను ప్రేమ పథం సాగినది ఇరువురి బ్రతుకు రథం .      As the path of love welcomes our chariot of life glides on .     మెదడుకు మేత / Food for thought      సా ర పు ధర్మమున్ విమల స త్యముఁ బాపముచేత బొంకుచేఁ      బా ర ముఁ బొందలేక చెడఁ బా ఱినదైన యవస్థదక్షు లె      వ్వా ర   లుపేక్షచేసి రది   వా రలచేటగుఁ గాని ధర్మ ని      స్తా ర కమయ్యు సత్య శుభ దా యక మయ్యును దైవ ముండెడున్ ( ధర్మం అధర్మం చేత ,  సత్యం అసత్యం చేత ఫలితాన్ని పొందలేని దుస్థితి కలిగినప్పుడు సమర్థులు ఉపేక్షించ కూడదు. అలా చేస్తే వారికే చేటు కలుగుతుంది, అంతేగాని ధర్మాన్ని రక్షించే, సత్యాన్ని స్థాపించి, మంచిని చేయుటకు దైవం ఉన్నది. )      -- మహాభారత ఉద్యోగపర్వం , తిక్కన (1205 - 1288)
Read more

మచ్చుతునక

  నవంబర్ 23, 2022 మచ్చుతునక  ( macchutunaka )       అర్థము      (విశేష్యము ): మచ్చు=వన్నె చూడటానికి వాడే రాయి/పలక; తునక=ముక్క; మంచి ఉదాహరణ; కొలమానం     Meaning     (noun) : touchstone    వాడుక / Usage సత్యజిత్ రాయ్ దర్శకత్వం వహించిన  చారులత, చలనచిత్రాలకే మచ్చుతునక . Satyajit Ray's Charulatha is a touchstone for good films.       మెదడుకు మేత / Food for thought ये चमन-ज़ार ये जमुना का किनारा ये महल ये मुनक़्क़श दर ओ दीवार ये मेहराब ये ताक़ इक शहंशाह ने दौलत का सहारा ले कर हम ग़रीबों की मोहब्बत का उड़ाया है मज़ाक़ मेरी महबूब कहीं और मिला कर मुझ से ఈ ఉద్యానవనం ఈ యమునాతటి ఈ మహల్ ఈ నగిషీ చెక్కిన తలుపులు ఆ ప్రహారాలు ఈ తోరణాలు ఈ గూడులు ఒక షహెన్షా ధనోన్మత్తుడై  భాండార వృష్టితో మాబోటి పేదల ప్రేమను చేసాడు పరిహాసం  ఓ నా ప్రియతమా నన్ను వేరే ఇంకెక్కడైనా కలుస్తూ ఉండు -- సాహిర్ లుధియాన్వీ  (మార్చ్ 8, 1921 - 1980)
Read more

తెరువరి

  మే 23, 2025 తెరువరి  ( teruvari )     అర్థము    (విశేషణము)  : దారిన నడచు వాడు; బాటసారి    Meaning    (noun) : a wayfarer; traveller      వాడుక / Usage      ఎండ నుంచి ఉపశమనం.. తెరువరులకు మజ్జిగ పంపిణి .     Respite from the heat.. buttermilk for travellers.    మెదడుకు మేత / Food for thought       ధనము కూడబెట్టి  ధర్మంబు చేయక      తాను తినక లెస్స దాచుగాక      తేనెటీగ గూర్చి తెరువరి కియ్యదా      విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.     ( తేనెటీగ ఎంతో కష్టపడి సంపాదించి దాచుకున్న తేనెను ఎవడో దారిన పోయేవాడు తన్నుకు పోయినట్లు, కూడ బెట్టిన ధనాన్ని తినక పోయినా, ధర్మం చేయక పోయినా, ఆ ధనాన్ని ఎవడో ఒకడు దోచుకుంటాడు)     -- వేమన (1367 - 1478)
Read more