క్షామము

 

జూన్ 02, 2025

క్షామము (kshāmamu)

   అర్థము

    (విశేష్యము) : కరువు; దుర్భిక్షం; కృశము; సన్నము

  Meaning

   (noun) : famine; scarcity; emaciated

    వాడుక / Usage

    ఒడిశా క్షామం: పది లక్షలకు పైగా భారతీయులు చనిపోతుంటే బ్రిటిషర్లు చూస్తూ ఊరుకున్నారు.
    Odissa famine: a million Indians perished due to British inaction.

  మెదడుకు మేత / Food for thought

   కిం శీకరైః క్లమవిమర్ద్దిభిరార్ద్రవాతం సంచాలయామి నలినీదలతాలవృంతమ్ |
   అంకే నిధాయ చరణావుత పద్మతామ్రౌ సంవాహయామి కరభోరు యథాసుఖం తే ||

   (ఓ సుందరీ! విరహ తాపంతో అలిసిపోయిన నిన్ను చూస్తుంటే నా హృదయం ద్రవిస్తోంది. నీ అలసటను పోగొట్టడం కోసం, చల్లని నీటి చినుకుల వంటి తడి గాలి తగిలేలా... ఈ తామర ఆకు విసనకర్రతో నీకు విసరనా? లేదా, ఎర్రతామర పూలలా ఎంతో సుకుమారంగా ఉన్న నీ పాదాలను నా ఒడిలో ఉంచుకుని, నీకు ఉపశమనం కలిగేలా మెల్లగా నొక్కనా)

  -- అభిజ్ఞాన శాకుంతలం, మహాకవి కాళిదాసు

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

అవాకుచెవాకు

  ఫిబ్రవరి 27, 2025 అవాకుచెవాకు  ( avaaku-chevaaku )     అర్థము    ( విశేష్యము ) : పలకరాని సరైనవికాని మాటలు; లేనిపోని మాటలు; తప్పుడు మాటలు    Meaning    (noun) : incorrect and inappropriate words; unnecessary or wrong words    వాడుక / Usage         కోయకుమీ సొరకాయలు వ్రాయకుమీ నవలలని అవాకుచెవాకుల్ డాయకుమీ అరవ ఫిలిం చేయకుమీ చేబదుళ్ళు సిరిసిరిమువ్వా! ~ శ్రీశ్రీ      Bragging do not, novels inappropriate write not, approach not films melodramatic, take not petty loans, Siri Siri Muvva! ~ Sri Sri    మెదడుకు మేత / Food for thought       150 సంవత్సరాల పూర్వం కృష్ణా జిల్లా వెల్నూతల అగ్రహారంలో ఉండేవారు. అప్పట్లో అక్కడ కృష్ణా కాలువలు లేవు. విజయవాడ వద్ద ఆనకట్ట లేదు.  వెల్నూతల, తరిగొప్పల రైల్వే స్టేషన్కు రెండున్నర కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. ఒకప్పుడది చవిటి పొలాలు కల గ్రామం. విజయవాడ వద్ద ఆనకట్ట కట్టిన తదుపరి కృష్ణా జిల్లా అదృష్టంతో పాటు ఈ గ్రామం తలరాత మారిపోయింది. కా...
Read more

నీరజాతనయన

  ఏప్రిల్ 27, 2023 నీరజాతనయన      ( neerajaata-nayana )       అర్థము      (విశేష్యము ): నీరజాత=నీటిలో పుట్టినది, పద్మము; నయన=కళ్ళు; పద్మమువంటి కనులు కలవాడు     Meaning     (noun) : lotus eyed    వాడుక / Usage " నీరజాతనయన ! నీకు దాస్యంబుజేయని జన్మ మేల? యెన్ని జన్మములకు ? " O Lotus eyed one! What use is this birth(s) that doesn't worship you?     మెదడుకు మేత / Food for thought చాలామంది రచయితలు తమ భావాలని ప్రకటించడానికి భాషను తమదైన శైలిలో ఉపయోగించారు. దేవులపల్లి శబ్ద సౌందర్యాని కన్నా భావలాలిత్యానికి ఎక్కువ ప్రాముఖ్యం ఇచ్చారు. సినారె భావ ప్రకటనలో గాంభీర్యత తొణికిసలాడుతుంది. శ్రీశ్రీ పదాలలో ఆవేశం  పెల్లుబుకుతుంది. ఆత్రేయ తక్కువ పదాలతో ఉన్నత భావాలు పలికిస్తారు.  సముద్రాల (సీ), పింగళి నాగేంద్ర రావు తరువాత కవు లెవరూ, వేటూరి వచ్చేదాకా, భాషా సౌందర్యాన్ని ఇనుమడింప చేస్తూ, భాషతో సందర్భానికి ఔన్నత్యం కలిగించే ప్రయత్నం చేయలేదు.  ముఖ్యంగా భాషను మలచి (అవసరమైతే పదాలను మార్చి లేక సృష్టించి) ...
Read more

వాలకం

  ఫిబ్రవరి 24, 2025 వాలకం  ( valakam )     అర్థము    ( విశేష్యము ) : తిరునాళ్లలో వేసే వేషం; ఆకారం; విధానం; పద్ధతి;  మోసం    Meaning    (noun) : a disguise; mask; deceit; ways; behaviour    వాడుక / Usage         ఈ నాటికి పల్లెటూళ్ళలో వాడి వాలకం తగల బడ్డట్టుంది అంటుంటారు.  అయితే ఈ వాలకం అనేది ఒక తెలుగు జానపద కళ.      We hear people say his behaviour (valakam) is contemptible. But Valakam is one of the Telugu folk stage arts.    మెదడుకు మేత / Food for thought       అనంతపురం జిల్లా కదిరి పట్టణము పొలిమేరలలో క్రీస్తుశకం 1429 ప్రాంతమున కట్టబడి నేటికీ చెక్కు చెదరకుండా నిలిచి ఉన్న "చంద్రవదన - మోహియార్" గోరీ వెనుక హిందూ యువతికి మహమ్మదీయ యువకుడికి మధ్య జరిగిన విచిత్ర ఘట్టముంది..... ఆ ప్రేయసీ ప్రియుల రక్తం రాజుకు పరివారానికి వసంతం జల్లింది. సాయం సంధ్యా సమయం. కోప కషాయదీధితులతో ఎరుపెక్కిన వృద్ధ భానుడు ఆ రక్త ప్రవాహంలో మరింత యెర్రగా కనిపించాడు. రాజులు గతించా...
Read more