రోజుకో తెలుగు పదం

  జూన్ 27, 2025 ఉద్భవము  ( ud-bhavamu )     అర్థము    (విశేష్యము)  : జననము; పుట్టుక; ఉత్పత్తి; పుట్టినది       Meaning    (noun) : birth; emanation       వాడుక / Usage       జీవి ఉద్భవం నుండి ఆధునిక కంప్యూటరు దాకా క్లుప్తంగా చెప్పే కావ్యం గరికపాటి 'సాగర ఘోష'.     Garikapati's poem 'Sagara Ghosha' spans origin of life till the genesis of computers.    మెదడుకు మేత / Food for thought      అతులిత పుణ్యమూర్తివి, కృతాత్ముఁడ వెందును నీవు ధర్మ మూ      ర్జితముగ నెప్పు డేమఱక చేయుచు నుండుము, నిత్యశోభన      స్థితి వెలుగొందు ; మేను భవదీయసమాగతిఁ జేసి ధర్మ సు      స్థితమతి నైతి న న్ననుమతింపు గుణాకర! పోయి వచ్చెదన్     (‘మంచిగుణాలకు నెలవైన ఓ ధర్మవ్యాధుడా! నీవు పున్నెముల ప్రోవవు. నీ జీవితం ధన్యమైనది. సదా ధర్మాన్నే ఆచరించేవాడవై నీ బ్రతుకును తీర్చిదిద్దుకొనుము. నీ చరిత్రవలన ధర్మం విస్తరించి వెలుగొంద గలదు. నీక...

  జూన్ 26, 2025 ప్రోద్బలము  ( prōd-balamu )     అర్థము    (విశేష్యము)  : ప్రేరణ; ప్రోత్సాహము; మద్దతు; పురికొలుపుట       Meaning    (noun) : support; aid; encouragement; instigation       వాడుక / Usage       అధికార ప్రోద్బలంతో అసత్య ప్రచారాలు.     Misinformation abounds, instigated and supported by government.    మెదడుకు మేత / Food for thought      జననుత ! వీరు నా జననియు జనకుండుఁ ! జూవె ! వీరలకు శుశ్రూష సేసి,      యిట్టి పరిజ్ఞాన మేనుఁ బ్రాపించితి ! నమరులఁ బూజింతు రర్థి నెల్ల      వారును ; నొండు దైవంబుల నెఱుఁగ; నీ ! వృద్ధుల నాపాలి వేల్పు లనఘ!      కమనీయ ఫలపుష్పగంధభూషణవస్త్ర ! ములు మనోహరభక్ష్యభోజ్యములును      వీరి కెపుడు నివేదింతు, వేడ్కఁ బుత్త్ర ! దారసహితుండ నై నియతముగ సేవ      యాచరింతును; వేదముల్ యజ్ఞములు వ్ర ! తంబులును వీర నా కను తలఁపు దృఢము (‘ప్రజలచేత కీర్తించబడినవాడా ! నా...

  జూన్ 25, 2025 దుర్భరము  ( dur-bha-ramu )     అర్థము    (విశేషణము)  : భరింపలేనిది       Meaning    (adj) : unbearable       వాడుక / Usage       ఏదీ బకాయి వేతనం.. ఎన్నాళ్లీ దుర్భర జీవనం?     Where are the pending wages..how much longer this unbearable life?    మెదడుకు మేత / Food for thought      హలికుం డెంతయు నోజతో దునఁగ సీరాగ్రమునం జోఁకి ప్రా      ణు లనేకంబులు సచ్చు, హింస యది యౌనో కాదొ ! వేయేల? మ      ర్త్యులు నేలం జరియించుచోఁ బదములం ద్రొక్కంబడు బెక్కు జం      తులు హింసావిధి గాదనంగ వశమే? దోషజ్ఞ! యూహింపుమా! (ఓ పండితోత్తమా! నాగలితో రైతు భూమిని దున్నేటప్పుడు, ఆ నాగలికర్రును తాకి ఎన్ని జీవాలు చచ్చిపోవటం లేదు? అది హింస కాదని వాదించటానికి వీలున్నదా? తర్జన భర్జనలు అనవసరం. మనుజులు నేలపై నడచేటప్పుడు కూడ వేలకొలది ప్రాణులు చనిపోతున్నాయి. అది హింస కాదని వాదించటానికి వీలు లేదు కదా! ఈ విషయాన్ని దయచేసి నీవే ఆలోచించి త...

  జూన్ 24, 2025 అర్భకము  ( ārbhakamu )     అర్థము    (విశేష్యము)  : బీదతనము; దారిద్ర్యము; గర్భము; సంయుక్త బీజము       Meaning    (noun) : poverty; foetus;       వాడుక / Usage       పిల్లాడు అర్భకంగా పుట్టాడు. తల్లి దగ్గర పాలు లేవు. డబ్బా పాలు పడటం లేదు.     The boy was born emasculated. His mother had no milk and formula didn't agree.    మెదడుకు మేత / Food for thought       దానంబు, సత్యంబుఁ, దపము, యజ్ఞము, నార్జ! వముఁ, గామలోభాది వర్జనంబు,      గురుజన శుశ్రూష, క్రోధరాహిత్యంబు ! దమము, సంతోష, మధ్యయన నిరతి,      దాంభికత్వము లేమి, దైన్యంబు వొరయమి,! యనసూయ, యనహంక్రియాభియుక్తి,     డలఁపంగ నాద్యమై తనరు ధర్మమ యెప్డుఁ ! గొనియాట, నాస్తికగోష్ఠిఁ జనమి      శీలసంరక్ష, తీర్థసంసేవ, శౌచ ! మఖిలభూతంబులందు దయార్ద్రుఁ డగుట,     మితహితోక్తులు, సంశ్రితమిత్రగుప్తి ! యిన్నియును శిష్టచరితంబు లిద్ధ...

  జూన్ 23, 2025 ఆర్భాటము  ( ārbhaṭamu )     అర్థము    (విశేష్యము)  : ధ్వని; మ్రోత; ఆడంబరం; అతిశయము       Meaning    (noun) : uproar; loud noise; excess; hoo-ha; hype      వాడుక / Usage       హంగూ ఆర్భాటం లేకుండా జిల్లా కలెక్టర్ పెళ్లి.     District collector ties knots without pomp and excess.    మెదడుకు మేత / Food for thought       వినయము విస్తరిల్ల గురువృద్ధజనాతిథి విప్ర దేవతా      ర్చన లొనరింతు, సత్యమును శౌచము నేమఱ, నీగి మన్ననం      దనుపుదు భృత్యబంధుతతిఁ, దాల్మి వహింతు, నసూయఁ జేయ, నెం     దును మదిఁ దృష్ణ సొన్పఁ, బరదోషకథావిముఖుండ నెప్పుడున్‌     (వినయముతో గురువులు, పెద్ద వారు, విప్రులు, దేవతలను అర్చిస్తాను. సత్యము శౌచము ఏమారను. పనివారిని, బంధువులను దయతో గౌరవంతో చూస్తాను. ఓర్పుతో ఉంటాను. అసూయ పడను. ఆశలకు తావు ఇవ్వను. పరులను దూషించే చర్చలలో పాల్గొనను)     -- ధర్మవ్యాధుడు కౌశికునకు చేసే బోధ...

  జూన్ 20, 2025 అపరంజి  ( aparanji )     అర్థము    (విశేష్యము)  : మేలిమి బంగారం       Meaning    (noun) : fine/refined gold      వాడుక / Usage       గంజితో  అపరంజిలా  - సౌందర్య చికిత్సలోనూ గంజి ప్రాధాన్యం ఎక్కువ.     Rice starch for a dazzling look - starch pivotal for beauty treatments.    మెదడుకు మేత / Food for thought   హృదయమా అసలు నువ్వెందుకు ఏడుస్తావు బాధ కారుమబ్బులా క్రమ్ముకున్నప్పుడల్లా దుఃఖం నల్లని నీడలా రెపరెపలాడినప్పుడల్లా కన్నీరు బుగ్గలపై జాలువ్రాలినప్పుడల్లా ఒంటరి మనసు భయపడినప్పుడల్లా నేను మనసుని అనునయించాను హృదయమా అసలు నువ్వెందుకు ఏడుస్తావు ప్రపంచంలో ఇలాగే అవుతుంది ఈ ఘాడమైన నిశ్శబ్దం ఏదైతో ఉందో కాలం అది అందరికీ పంచింది పిడికెడు బాధ అందరి వంతూ చిటికెడు సూర్యోదయం అందరి వంతూ కళ్ళు నీవి వృధాగా చెమర్చాయి ప్రతీ క్షణం సరికొత్త ప్రకాశం ఎందుకు నువ్వు అలాంటి క్షణాల్ని కోల్పోతావ్ హృదయమా అసలు నువ్వెందుకు ఏడుస్తావు --దిల్ ఆఖిర్ తు క్యో రోతా హై (జిందగీ నా...

  జూన్ 19, 2025 సంజాయిషీ  ( sanjāyishī )     అర్థము    (విశేష్యము)  : సమాధానం; వివరణ       Meaning    (noun) : an explanation; response      వాడుక / Usage       సదరు కార్మికుడు సంజాయిషీ ఇచ్చుకునే పరిస్థితి ఉండదు .      There is no provision for the said employee to explain themselves.    మెదడుకు మేత / Food for thought      తల కొంతగా వంచితే రాయి కూడా దేవతై పోతుంది      తన నంతగా ప్రేమించకు తను వంచకై పోతుంది      నేనూ నదినే నా గతి శృతి నాకు తెలుసు      ఏ వైపుకు వెళితే అదే తుళ్ళి తుళ్ళి దారై పోతుంది      ఎంతో నిజాయతీతో జీవితం నాతో అంది      నువ్వు నాకు కాకపోతే మరొకరితో  నాకు  ముడై పోతుంది      పై వాడి మీద భారం వేసి తాగుతున్నాను మిత్రమా      హాలాహలం ఉన్నా ఇందులో ఔషధమై పోతుంది      అన్నీ తనవే గాలి పరిమళం నేల నీలాకాశం  ...

  జూన్ 18, 2025 మినహా  ( minahā )     అర్థము    (విశేష్యము)  : తక్కువ; తగ్గింపు; పేర్కొన్న విషయం తప్ప       Meaning    (noun) : subtraction; an exception      వాడుక / Usage       భూమి మినహా ఏడు గ్రహాలు ఒకే వరుసలో - ఖగోళ అద్భుతం.      All 7 planets except Earth align in an astronomical spectacle.    మెదడుకు మేత / Food for thought      ర మ్మంటె చాలు గాని రాజ్యాలు విడిచిరానా      నీ చిన్ని నవ్వుకోసం స్వర్గాలు గడిచిరానా      ఏడేడు సాగరాలు ఎన్నెన్ని పర్వతాలు      ఎంతెంత దూరమైన బ్రతుకంత నడిచిరానా      కనులందు మంచులాగ కలలన్ని కరగిపోగా      కావేరి వోలె పొంగి కన్నీరు తుడిచి రానా      నీవున్న మేడ గదికి నను జేర నీయరేమో      జలతారు చీరగట్టి సిగపూలు ముడిచిరానా      పగబూని కరకు వారు బంధించి ఉంచినారు      ఏనాటికైన గానీ ఈ గోడ పొడిచ...

  జూన్ 17, 2025 బావుటా  ( bāvuṭā )     అర్థము    (విశేష్యము)  : ధ్వజము; జెండా       Meaning    (noun) : a flag or banner      వాడుక / Usage       సాంకేతిక బావుటా .. కర్షకులకు బాసట!      Fly the banner for technology.. support farmers!    మెదడుకు మేత / Food for thought        “విసిగి వేసారి పోయాను నిరంతర జీవన సందిగ్ధంతో       దిక్కరిస్తున్నాను సమాజాన్ని ముక్కలైన మనసుతో      త్రొళ్ళుతున్న దుఃఖం నాది, ఎక్కడనుంచి తేను ఆనంద గీతాల్ని      జీవితంలో నాకు దొరికిందే కదా నేను తవ్వి ఇవ్వగలిగేది!      కానీ లేస్తుంది ఉవ్వెత్తున నా ఊపిరి మరొకసారి.       ఇప్పటిదాకా బ్రతుకు బండరాళ్ల కింద ఓటమితో ఒరిగిపోయాను.       ఇదిగో ఈ రోజుతో  తెంపేస్తున్నాను ఆశాబంధం.       ఈపై మొరపెట్టను ఎవ్వరికీ, ఈపై ఆక్షేపించను ఎవ్వరినీ.” -- ప్యాసా, సాహిర్ ...

  జూన్ 16, 2025 అక్కసు  ( akkasu )     అర్థము    (విశేష్యము)  : కోపము; అసూయ; కసి; ఈర్ష       Meaning    (noun) : anger; malice; spite; envy      వాడుక / Usage      మరోసారి భారత పై ట్రంప్ అక్కసు .      Trump again expresses disdain towards India.    మెదడుకు మేత / Food for thought       వేలకొద్ది ఆశలు అలాటివి  ప్రతీ ఆశకై అది తుది శ్వాస  అయ్యింది     ఎన్నో తీరాయి నా కోరికలు అయినా తిరిగి కొంత తక్కువ అయ్యింది     భయం ఎందుకు ప్రియ ఘాతి ఇంక ఏముంటుంది నా కంఠంలో     ఆ రక్తం ధారలుగా ప్రతి రోజూ ప్రతి ఊపిరిలో కన్నీరు అయ్యింది     కూడబెట్టిన పుణ్యం నిండుకుంటే తిరిగి మానవ జన్మే, వింటూనే ఉన్నాం ఇదేదో     కాలరాసే అవమానాలు క్రమ్ముకుంటే నీ వీధిలో నా బ్రతుకు చీకటి అయ్యింది     అందనంత ఎత్తులో ఉన్నావని విర్రవీగకు, నేల జారగలవు త్రుటిలో       కొప్పు ముడి వీడినంతనే అందాల నీ కురుల నిడి...

  జూన్ 13, 2025 రభస  ( rabhasa )     అర్థము    (విశేష్యము)  : అల్లరి; గొడవ; కోలాహలం       Meaning    (noun) : din; bedlam      వాడుక / Usage      ఏదో వూళ్ళో వాళ్ళు అడిగారని చెపితే యింత రభస !      What a din! all just because I relayed the concerns of the neighbours.    మెదడుకు మేత / Food for thought        మా వెలలేని ముగ్ధ సుకుమార సుగంధ మరంద మాధురీ      జీవిత మెల్ల మీకయి త్యజించి కృశించి నశించిపోయె; మా      యౌవన మెల్ల కొల్లగొని ఆ పయి చీపురుతోడ చిమ్మి మ      మ్మావల పారబోతురు గదా! నరజాతికి నీతి యున్నదా!     బుద్ధ దేవుని భూమిలో పుట్టినావు     సహజ మగు ప్రేమ నీలోన చచ్చెనేమి?     అందమును హత్య చేసే హంతకుండ!     మైలపడిపోయె నోయి! నీ మనుజ జన్మ     -- పుష్ప విలాపం, కరుణశ్రీ జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి (1912 - 1992)

  జూన్ 12, 2025 జడము  ( jaḍamu )     అర్థము    (విశేషణము)  : తెలివి లేని; అచేతనము; మూర్ఖత్వం       Meaning    (adj) : inanimate; motionless;  stupid      వాడుక / Usage       జడం రూపం మారుస్తూ ఉంటుంది గనక అశాశ్వతంగా కనిపిస్తుంది గాని అదీ శాశ్వతమే .      The inanimate keeps changing and whilst it appears transient it is actually permanent.    మెదడుకు మేత / Food for thought        మండు టెండలన్ కాలి, అఖండ వర్ష      పాతముల బడి బ్రద్దలై, పంకసంకు      లంబయి, అతల కుతలమై, లవము విసువు      నొంద దీ పృథివీదేవి, యోర్పదెంతొ !      కుమిలి క్రుళ్ళిన వస్తుచయము గ్రసించి      సుభగభూతిగా మార్చు నీ శుద్ధమూర్తి,      వక్షమున దాల్చి కొండల బరువుమోయు      కడుపుగోయు నాపగలను గారవించు.      ప్రాణులకు సరసాన్నముల్, వ్యాధులకు మ    ...

  జూన్ 10, 2025 త్రుళ్లు  ( truḷlu )     అర్థము    (క్రియ)  : ఎగిరిపడు; గర్వించు; మిడిసిపడు       Meaning    (verb) : to rise and fall; to be arrogant/proud; to writhe      వాడుక / Usage      ఆ మాటకు అతడు  త్రుళ్ళి  పడ్డాడు .      He jumped out of his skin on hearing that.    మెదడుకు మేత / Food for thought        ఓ విభావరీ! ఓహో విభావరీ!      నీహార హీర నీలాంబర      ధారిణీ, మనోహారిణీ!!      నీ చంచల చేలాంచల      నిభృత స్వప్న సీమలలో      ఏలా భయచ్ఛాయాజాల      మేలా సౌఖ్యరోచిర్లీల!!      ఓ విభావరీ! ఓహో విభావరీ!!      సంతత శాంతతరంగిణి      మదభరయువకురంగిణి      ఏలా యలసగమనమ్ము      ఏలా నవవిలసనమ్ము!!      ఓ విభావరీ! ఓహో విభావరీ!!      ధరణీతలచంద్రశిలా ...

  జూన్ 11, 2025 పరిణామము  ( pari-ṇāmamu )     అర్థము    (విశేష్యము)  : మార్పు; వికారము (ఆకార మార్పు) ; క్షేమము       Meaning    (noun) : change of form; transformation; welfare      వాడుక / Usage      పదార్థం అనుక్షణం పరిణామం పొందుతూ ఉంటుంది .      Matter undergoes transformation every moment.    మెదడుకు మేత / Food for thought       ఆకులో ఆకునై పూవులో పూవునై    కొమ్మలో కొమ్మనై నునులేత రెమ్మనై    ఈ యడవి దాగిపోనా ఎట్లైన నిచటనే యాగిపోనా?      గల గలని వీచు చిరుగాలిలో కెరటమై      జల జలని పారు సెలపాటలో తేటనై      ఈ యడవి దాగిపోనా ఎట్లైన నిచటనే యాగిపోనా?      పగడాల చిగురాకు తెరచాటు తేటినై      పరువంపు విరిచేడె చిన్నారి సిగ్గునై      ఈ యడవి దాగిపోనా ఎట్లైన నిచటనే యాగిపోనా?      తరు వెక్కి యల నీలగిరి నెక్కి మెలమెల్ల     ...

  జూన్ 09, 2025 తక్కెడ  ( takkeḍa )     అర్థము    (విశేష్యము)  : బరువు తూచే తుల; కాటా       Meaning    (noun) : a balance; pair of scales      వాడుక / Usage      "తీసుకోండి - ఎంతకో ఒకంతకి" అని తక్కెడ తీసి తుయ్యబోయింది .      "Take it - will give a bargain" she said, weighing on the scales.    మెదడుకు మేత / Food for thought       యింతేనటే సంద్ర మెంతొయనుకొంటి      మనకూ సూరీడుకూ మద్దెనుందేనా!      నానీతి నాజాతి      నావారెపోనాడ      మరిగి నామనసు సా      గరమాయెనన్నారు ఇంతే...      నారాజె నాకాసి      వేరు సూపులు సూడ      కడలివలె నా గుండె      కలతబడె నన్నారు ఇంతే...      సత్తె మెరిగినపాప      పొత్తిళ్లలో దాగి      కన్నీరు మున్నీరు      కరిగిస్తి నన్నారు ఇంతే... ...

  జులై 02, 2025 మెలయు  ( melayu )     అర్థము    (క్రియ)  : వర్తించు; పెనగు; మెలిక;కలిసి మెలిసి; సంచరించు       Meaning    (verb) : to mix / unite / entangle; to conduct / behave / apply oneself; roam      వాడుక / Usage       కలికి బొమ విండ్లుగల కాంతకును ధనురాశి మెలయు మినాక్షికిని మీనరాశి.      Beautiful bow-ed eye brows the Lady of Sagittarius; bright glancing eyes O Piscean damsel .    మెదడుకు మేత / Food for thought      ప్రపంచం జొరబడలేని నిశ్శబ్దం ఉంది.    అనాదిగా ఉన్న ప్రశాంతత నీ గుండెలోనే ఉంది,     చేజారలేదు నీకు అది.    పాపపు ఆలోచనలు మలినం చేయలేని పవిత్రత యొక్క అనుభూతి నీలో ఉంది.    నిన్ను కలవర పరిచేవన్నీ నీ బయట మాత్రమే ఉన్నాయి; నీ బయట అసలు ఏమీ లేనే లేవు.     నీ లోపల ఉన్నది మచ్చ లేనిది, విశ్వమంత  అనంతమైనది, పరిపూర్ణమైనది.     నీకు కావలసిన ప్రతీది, వెతికే వన్నీ, అవసరమైనవంతా, ...