రోజుకో తెలుగు పదం

  అక్టోబర్ 31, 2025 కట్టకడ   ( kaṭṭa-kaḍa )     అర్థము    (విశేష్యము)  : కడ+కడ; అన్నిటికీ చివర; చిట్టచివర    Meaning    (noun/adj) : the very last; end; farthest      వాడుక / Usage      ఎవరు గెలిచినా యిక్కడ ఫలమొక్కటే కట్టకడకు . ప్రజ్వలచ్చిత్తులై శోకాగ్నులొక్కటే కట్టకడకు .     The fruits are the same in the end for whoever wins. Febrile sorrowful agony is the end.    మెదడుకు మేత / Food for thought      మిత్ర శాత్రవుల వివేచన మిక్కిలి సూక్ష్మ కృత్వము . పగవారు ఒకప్పుడు ఆత్మీయులు అవుతున్నారు. ఇదే విధంగా ఆప్తులు ఒకప్పుడు విరోధులు అవుతున్నారు. ఇందువల్ల నీ సమీప నివాసం నాకు ఉచితం కాదు. కార్యవశాత్తు ఒక వేళ వైరితో చెలిమి పాటించినా, కాటు తప్పించుకుని నైపుణితో పన్నగాలను అదిమిపట్టుకోగల వారివలె నరుడు ఎంతో మెళుకువతో వ్యవహరించవలెను. బలవద్విరోధి తనకు అపకృతి సంకల్పించుకున్నా అతని పాలబడక తప్పించుకోవచ్చును. ఒకప్పుడు అత్యల్పుని తోడ్పాటుతో అయినా కష్టజలధి దాటి గట్టెక్కి బయటపడవచ్చును....

  అక్టోబర్ 30, 2025 నట్టనడుము   ( nattanadumu )     అర్థము    (విశేష్యము)  : అన్నిటికీ మధ్య    Meaning    (noun) : the very middle or centre      వాడుక / Usage      నరుడి బ్రతుకు నటన ఈశ్వరుడి తలపు ఘటన ఆ రెంటి నట్టనడుమ నీకెందుకింత తపన .     Mans life an act; Lord's imagination the Creation - why amongst that all this angst?    మెదడుకు మేత / Food for thought       పులి తన కూనలను ఆకలితో కబళించినట్లు విత్తాకర్షణకు ఉపక్రమించిన యెడల అంతంత మాత్రమే సొమ్ము లభించగలదు . ఇందువల్ల జలగ నెత్తురు పీల్చినట్లు ఏలిక వేదన కలిగించని సుఖోపాయలతో ప్రజలనుండి పన్నుల రూపంలో విత్తం స్వీకరించవలెను.      -- ధనభాండాగారాభివృద్ధి, మహాభారత శాంతి పర్వం

  అక్టోబర్ 29, 2025 బట్టబయలు   ( baṭṭa-bayalu )     అర్థము    (విశేష్యము)  : బయలు+బయలు; శూన్యం; చెట్లు చేమలు లేని చోటు; బయట    Meaning    (noun/adj) : an open field; outside; empty      వాడుక / Usage      భారీ కుంభకోణాన్ని బట్టబయలు చేసిన పోలీసులు .     Police unearth huge irregularities.    మెదడుకు మేత / Food for thought       కలిమిలేములు రెండు కేవలం కాలవశం వల్లనే సంప్రాప్తిస్తున్నవి . ఇది తెలియని అజ్ఞులు అహంకార దుఃఖావేశాలతో మాటిమాటికీ తల్లడిల్లుతున్నారు. లోకంలో గల పదార్థాల అనిత్యత గుర్తెరిగిని వారికి ఎన్నడూ మానసిక వికృతి కలగనేరదు.      -- వృత్ర గీత, మహాభారత శాంతి పర్వం

  అక్టోబర్ 28, 2025 అన్నన్న   ( ann-anna )     అర్థము    (అవ్యయము)  : అన్న+అన్న; ఆశ్చర్యం/ప్రశంస/సంతాపం తెలపడానికి వాడే పదం    Meaning    (interjection) : expressing grief/surprise/admiration      వాడుక / Usage      అన్నన్న ..! కాలం చెల్లిన నైతికత.     Alas! this is the end of morality.    మెదడుకు మేత / Food for thought       ధర్మపుత్రా! సత్యవాక్పరిపాలనం కన్నా పరమధర్మం వేరొకటి లేదు . ఇదే విధంగా అసత్యోక్తి కన్నా వేరొక ఘోర పాతిత్యం లేదు. సజ్జనుల అర్థప్రాణాలు అపహరిస్తున్న వారి యెడల సత్యవాక్పరిపాలనం దారుణ పాపహేతువే కాగలదు. అటువంటి సందర్భాలలో అసత్య వచనాలతో అట్టి పాపాత్ముల నిర్మూలనమైనా మహాధర్మమే కాగలదు. ఇదే విధంగా ప్రాణులకు ఆపత్కరమైన సత్యవచనాలు అధర్మాలే అవుతున్నవి.     -- భీష్ముడు ధర్మరాజుకు ఉపదేశం, మహాభారత శాంతి పర్వం

  అక్టోబర్ 27, 2025 ఔరౌర   ( aur-aura )     అర్థము    (అవ్యయము)  : ఔర+ఔర; ఆశ్చర్యం/ప్రశంస తెలపడానికి వాడే పదం    Meaning    (interjection) : expressing wonder/surprise; is it so?!      వాడుక / Usage     ఔరౌర ! కొత్తన్నంలో నెయ్యి వేసుకుని ఆవ పెట్టిన ఇగురు కూర మీగడతో నంచుకుని తింటే...     Rice with well cooked curry laced with mustard paste and cream..just wow!    మెదడుకు మేత / Food for thought       జనకభూనాథా! మోక్షానికి ఇంతకన్న పరమ శ్రేష్ఠమైన మార్గం వేరొకటి కానరాదు. సుజ్ఞానం వల్లనే గాని మానవుడు ఎన్నటికీ జన్మ జరామృత్యు బంధనాల నుండి విడివడనేరడు. కనక సుజ్ఞాన సంపాదనకే సర్వదా ప్రయత్నించవలెను. మోక్ష శ్రద్ధ లేని యెడల జనన మరణాల జంజాటం తప్పదు. అజ్ఞానం వల్లనే కర్మ సంసర్గం కలుగుతున్నది. అది నిరంతర దుస్సహదుఃఖాల కేకైక హేతువు. నేను ఉపదేశించిన మార్గంలో సాధన కొనసాగించిన యెడల తప్పక శుభం చేకూరగలదు.     -- యాజ్ఞవల్క్య జనక సంవాదం, మహాభారత శాంతి పర్వం

  అక్టోబర్ 24, 2025 తొడతొక్కిడి   ( thoda-thokkiḍi )     అర్థము    (విశేష్యము)  : ఇఱుకు; అధికము; బాగా ఎక్కువ     Meaning    (noun) : overcrowded; excessive; very tight      వాడుక / Usage     తిరునాళ్ళకు జనం తొడతొక్కిడి గా వచ్చారు.     There was a mad rush at the temple fair.    మెదడుకు మేత / Food for thought       ఓహో గులాబి బాల అందాల ప్రేమమాల      సొగసైన కనులదానా సొంపైన మనసుదానా      నీవారెవరో తెలుసుకో తెలుసుకో తెలుసుకో      ఓహో గులాబి బాల అందాల ప్రేమమాల      కొంటె తుమ్మెదల వలచేవు... జుంటి తేనెలందించేవు      కొంటె తుమ్మెదల వలచేవు... జుంటి తేనెలందించేవు      మోసం చేసి మీసం దువ్వి      మోసకారులకు లొంగేవు లొంగేవు      ఓహో గులాబి బాల అందాల ప్రేమమాల      రూపం చూసి వస్తారు... చూపుల గాలం వేస్తారు      రూపం చూసి వస్తారు... ...

  అక్టోబర్ 23, 2025 టిక్కిడి   ( tikkiḍi )     అర్థము    (విశేష్యము)  : పశువుల మెడలో తగిలించేది; కొత్త ఎద్దు మెడకి కట్టే దూలం    Meaning    (noun) : a piece of wood used to tie cattle together; a long log tied to the neck of cattle to prevent running        వాడుక / Usage     దున్నపోతుకు కట్టిన టిక్కిడి వల్ల రహదారి మీదకి పరిగెత్త లేదు.     The restraint tied to the bull prevented it from running onto the road.    మెదడుకు మేత / Food for thought     రాకోయీ అనుకోని అతిథి     కాకి చేత కబురైనా పంపక     రాకోయీ అనుకోని అతిథి     వాకిటి తలుపులు... తెరువనె లేదు...     ముంగిట ముగ్గులా... తీర్చనే లేదు     వాకిటి తలుపులు... తెరువనె లేదు...     ముంగిట ముగ్గులా... తీర్చనే లేదు     వేళ కాని వేళా .....     ఈ వేళ కాని వేళ ..... ఇంటికి..     రాకోయీ ...

  అక్టోబర్ 22, 2025 తక్కిడి   ( takkiḍi )     అర్థము    (విశేష్యము)  : మోసము; త్రాసు    Meaning    (noun) : a lie/deceit; scales       వాడుక / Usage      ఇసుక తక్కిడి , పేడ తక్కిడి . (మోసానికి ఎదురు మోసం!)     Cheating with sand, cheating with cow dung.    మెదడుకు మేత / Food for thought       అందానికి అందమునేనే... జీవన మకరందము నేనే        తీగకు పూవును నేనే... పూవుకు తావిని నేనే        తీగకు పూవును నేనే... పూవుకు తావిని నేనే        ధరణి అమరధామమై ఆనందము నేనే        అందానికి అందము నేనే... జీవన మకరందము నేనే          వాలు కనుల చూపు నేనే చెంగల్వ తోరణాలు        ఆనాడు చిరునవ్వులే మల్లెవిరుల హారాలు        నా మేనే మెరుపుతీవ... నగుమోమే... చందమామ        నా మేనే మెరుపుతీవ... నగుమోమే... చందమామ    ...

  అక్టోబర్ 21, 2025 వినికిడి   ( vinikidi )     అర్థము    (విశేష్యము)  : వినినది; వదంతి; పుకారు; ఇంపు    Meaning    (noun) : hearing; hearsay; rumour; pleasing to the ear      వాడుక / Usage       వినికిడి లోపమా? మీరు చేసే ఈ తప్పులే కారణమట!     Hearing defect? These mistakes you do are the culprits.    మెదడుకు మేత / Food for thought      చేతికి గాజుల్లా కళ్ళకు కాటుకలా      చేతికి గాజుల్లా కళ్ళకు కాటుకలా      నుదుటికి తిలకంలా రాధకు మాధవుడు       చేతికి గాజుల్లా కళ్ళకు కాటుకలా      నుదుటికి తిలకంలా రాధకు మాధవుడు       మానసమున నీ ప్రణయము మారు మ్రోగగా      కావ్య గానమాలపించి కవి నేనైతి      మానసమున నీ ప్రణయము మారు మ్రోగగా      కావ్య గానమాలపించి కవి నేనైతి      మధుమాసం చెలి మోమున విరిబూయగనే      మధుమాసం చెలి మోము...

  అక్టోబర్ 20, 2025 పెందలకడ   ( pen-dala-kaḍa )     అర్థము    (విశేషణము)  : ప్రొద్దు పొడవక ముందర; చీకటి పడే ముందు; ప్రదోషము    Meaning    (adv) : in good time; quickly; early; before dark; at dawn      వాడుక / Usage       పెందలకడ భోజనం ఆరోగ్యానికి ఎంతో మంచిది .     Early dinner is good for health.    మెదడుకు మేత / Food for thought      నా అనురాగం      వెన్నెల్లో పలికేనా      ఈ మనసేమో తెలిపేనా..      నా అనురాగం      వెన్నెల్లో పలికేనా      ఈ మనసేమో తెలిపేనా..      నా అనురాగం      నదిలో ఊగే అలనై      నీలోనే చేరే నా       పయనం లో మురిసేనా      నా అనురాగం      వెన్నెల్లో పలికేనా      విరిలో పొంగే మధువై      గుండెల్లో నిండేనా      నీ తలపుల్లో తడిసేనా  ...

  అక్టోబర్ 17, 2025 పొరసి   ( porasi )     అర్థము    (క్రియ)  : ఒక చోట కూడి; కలిసి; పూయడం; పొరపాటున    Meaning    (verb) : together; in unison; apply; spread; in case      వాడుక / Usage       కరకమలములను కందువ గోపికలెల్ల పొరసి నిన్ను చూపుటే పుష్పయాగము .     Lotus like tender palms show the milkmaids in unison; that itself is a worship of flowers.    మెదడుకు మేత / Food for thought      ఇదిగో దేవుడు చేసిన బొమ్మ      ఇది నిలిచేదేమో మూడు రోజులు      బంధాలేమో పదివేలు      నదిలో నావ ఈ బ్రతుకు      దైవం నడుపును తన బసకు      అనుబంధాలు ఆనందాలు      తప్పవులేరా కడవరకు      తప్పవులేరా కడవరకు      రాగం ద్వేషం రంగులురా      భోగం భాగ్యం తళుకేరా      కునికే దీపం తొణికే ప్రాణం      నిలిచేకాలం తెలియదురా    ...

  అక్టోబర్ 16, 2025 అలరు  ( alaru )     అర్థము    (క్రియ)  : వికసించు; సంతోషించు;     Meaning    (verb) : to rejoice/shine/blossom      వాడుక / Usage       లలితాంగి యౌవనము లావణ్యముల ప్రోవు అలరి యిటువలె జేసెనమ్మా .     The dainty damsel's is a trove of beauty; nubile and blossoming she did this!    మెదడుకు మేత / Food for thought     పూచే పూలలోనా వీచే గాలిలోనా      నీ అందమే దాగెనే... నీ అందెలే మోగెనే...      నా ఊహలో నీవు ఉయ్యాలలూగేవు      నా ఊపిరై నీవు నాలోన సాగేవు      నీవు నా సర్వమే నీవు నా స్వర్గమే      నీవు లేకున్న ఈ లోకమే... శూన్యమే...      ఎన్నో జన్మల బంధము మనది      ఎవ్వరు ఏమన్నా ఇది వీడనది      నీవు నా గానమే నీవు నా ధ్యానమే      ఓ చెలీ... ఓ చెలీ...     -- గీత, జి కే మూర్తి

  అక్టోబర్ 15, 2025 అగలు  ( agalu )     అర్థము    (క్రియ)  : పగులు; చీలు; తొలగు    Meaning    (verb) : to break; go to pieces      వాడుక / Usage       బిగువైన కస్తూరి బేంట్లొయ్యనగోర నగలించి తట్టుపునుగంటరమ్మా .     The caked musk, break it with nails softly and apply the scent of civet.    మెదడుకు మేత / Food for thought       ఒక్కడై రావడం...ఒక్కడై పోవడం...నడుమ ఈ నాటకం విధిలీల      వెంట ఏ బంధమూ...రక్త సంబంధమూ...తోడుగా రాదుగా తుదివేళ      మరణమనేది ఖాయమనీ...మిగిలెను 'కీర్తి కాయ'మనీ      నీ బరువూ...నీ పరువూ...మోసేదీ...ఆ నలుగురూ...ఆ నలుగురూ...      రాజనీ...పేదనీ, మంచనీ...చెడ్డనీ...భేదమే ఎరుగదీ యమపాశం      కోట్ల ఐశ్వర్యమూ...కటిక దారిద్ర్యమూ...హద్దులే చెరిపెనీ మరుభూమి      మూటలలోని మూలధనం...చేయదు నేడు సహగమనం      నీ వెంట...కడకంటా...నడిచేదీ...ఆ నలుగురూ...ఆ నలుగురూ... ...

  అక్టోబర్ 14, 2025 అరిది  ( aridi )     అర్థము    (విశేషణము)  : అపురూపమైన; అరుదైన; ఆశ్చర్యం    Meaning    (adj) : rare; uncommon; wonder; surprise      వాడుక / Usage       పొరసి వేగించినా బోదు తిరువేంకటాచలాధిపుని మన్నన గాని అరిది మోహము దీరదమ్మా .     Nothing, not even pining all night, will quench her desire; only Sri Venkateshwara's love will.    మెదడుకు మేత / Food for thought       చీకటితో వెలుగే చెప్పెను నేనున్నానని      ఓటమితో గెలుపే చెప్పెను నేనున్నానని      నేనున్నానని నీకేంకాదనీ నిన్నటి రాతనీ మార్చేస్తాననీ      తగిలే రాళ్లని పునాది చేసి ఎదగాలనీ      తరిమే  వాళ్లని హితులుగ తలచి ముందుకెళ్లాలనీ...      కన్నుల నీటిని కలల సాగుకై వాడుకోవాలనీ      కాల్చే నిప్పుని ప్రమిదగ మలచి కాంతి పంచాలనీ      గుండెతో ధైర్యం చెప్పెను చూపుతో మార్గం  చెప్పెను  ...

  అక్టోబర్ 13, 2025 అగ్గలము  ( aggalamu )     అర్థము    (విశేషణము)  : అధికం; ఎక్కువ; పెద్దది; మెండు    Meaning    (adj) : excessive; intolerable      వాడుక / Usage       మృగమదము గడు వేడి మెలుతతలపట్టునకు అగలు గూడగ వేద నగ్గలం బాయ .     The lady applied musk to her forehead but the heat of musk increased the fever of her longing.    మెదడుకు మేత / Food for thought      మౌనమే నీ భాష ఓ మూగ మనసా      తలపులు ఎన్నెన్నో కలలుగా కంటావు      కల్లలు కాగానే కన్నీరౌతావు           చీకటి గుహ నీవు చింతల చెలి నీవు      నాటక రంగానివే మనసా తెగిన పతంగానివే      ఎందుకు వలచేవో ఎందుకు వగచేవో      ఎందుకు రగిలేవో ఏమై మిగిలేవో           కోర్కెల సెల నీవు కూరిమి వల నీవు      ఊహల ఉయ్యాలవే మనసా మాయల దెయ్యానివే      లేనిది కోరేవు ఉన్నద...

  అక్టోబర్ 10, 2025 సర్జము  ( sarjamu )     అర్థము    (విశేష్యము)  : మద్ది/గుగ్గిలం చెట్టు; సాల వృక్షం; చెట్టు కాండంలో నుంచి వచ్చే ఘన పదార్థము    Meaning    (noun) : Sal tree; resin      వాడుక / Usage       ఆయుర్వేదంలో జీర్ణకోశ వ్యాధులకు సర్జ రసం వాడతారు .     The resin of Sal tree is used as a medicine for digestive ailments.    మెదడుకు మేత / Food for thought      పట్టు చీర అరువిచ్చి పీట పట్టుకొని వెనకాలె తిరిగినట్టుంది - మొహమాటానికి పోయి ఒకామె మరొకామెకు పట్టు చీర అరువిచ్చిందట. ఆమె ఎక్కడన్నా కూర్చుంటే తన చీరకు మట్టి అంటుతుందని ఒక పీట తీసుకొని ఆమె ఎక్కడ కూర్చుంటుందో అక్కడ పీట వేసేదట. మొహమాటానికి పోయి కష్టాలు తెచ్చుకునే వారి గురించి ఈ సామెత పుట్టింది.

  అక్టోబర్ 09, 2025 అగరు  ( agaru )     అర్థము    (విశేష్యము)  : సుగంధ ద్రవ్యం ఇచ్చే ఒక చెట్టు; చందనం    Meaning    (noun) : a sweet scented wood; sandal      వాడుక / Usage       అగరు చెట్లు  సింగపూర్, లావోస్, తైవాన్, ఇండోనోసియా, మలేషియా, థాయ్​లాండ్ దేశాల్లో ఎక్కువగా పండిస్తారు.     Agarwood is grown extensively in Singapore, Laos, Taiwan, Indonesia, Malaysia, Thailand.    మెదడుకు మేత / Food for thought      జోడుగుర్రాల స్వారీ - రెండు పనులు ఒకేసారి చెయ్యటం; రెండు గుర్రాలపై చెరి ఒకదానిపై ఒక కాలు వుంచి పరుగు తీస్తే ఖచ్చింతంగా ప్రమాదమే .