రోజుకో తెలుగు పదం

  నవంబర్ 30, 2020 పోయిన వారం మాటలు అన్నీ స్వాతికిరణం చిత్రంలో సీతారామశాస్త్రిగారి కలంనుంచి  వెలువడిన "ప్రణతి ప్రణతి ప్రణతి" పాటలోనివి...   ఈ వారం పదాలన్నీ గణితం నుండి! లెక్క కట్టండి.. వ్యాసార్థము  ( vy ā sardhamu )       అర్థము        (విశేష్యము): వృత్తం(circle) మీద ఉన్న రెండు బిందువులును(points) కలుపుతూ వృత్త కేంద్రం(centre)  గుండా పోయే రేఖా ఖండం(line segment) వ్యాసము(diameter) అంటారు. దానిలో సగము వ్యాసార్ధము. అంటే వృత్త కేంద్రం నుండి వృత్తం మీద ఉన్న ఏదైనా బిందువుని కలిపే రేఖా ఖండం.     Meaning        noun    : half the diameter of a circle - radius        వాడుక / Usage       ఒక వృత్తం చుట్టుకొలతలో(circumference) ఎన్ని వ్యాసార్థము లు ఉంటాయి?      How many radii are in the circumference of a circle?      మెదడుకు మేత / Food for thought     "ఒక చతురస్రం (square) యొక్క వికర...

   నవంబర్ 27, 2020   ఈ వారం పదాలన్నీ మనందరికీ ఇష్టమైన ఒక సినీగేయం నుండి! గుర్తు పట్టండి... పరిష్వంగము  ( parish-v-angamu )       అర్థము        (విశేష్యము) - కౌగిలింత, ఆలింగనము      Meaning        noun    : embrace, hug        వాడుక / Usage      ధృతరాష్ట్రుడు తన  పరిష్వంగము తో భీముడిని అంతమొందించ ప్రయత్నించాడు.      Dhritarashtra tried to kill Bheema with his embrace.      మెదడుకు మేత / Food for thought     "ఆలోచన మరియు వివేకము అనే బాధ్యతలను త్యజించే మనిషి, ఇంకొకరి బుద్ధిపై పరాన్నభుక్కుగానే                            ఉంటాడు. "                          -అయాన్ రాండ్ (2 ఫిబ్రవరి 1905 - 1982)

  నవంబర్ 26, 2020   ఈ వారం పదాలన్నీ మనందరికీ ఇష్టమైన ఒక సినీగేయం నుండి! గుర్తు పట్టండి... కవనము  ( kavanamu )       అర్థము        (విశేష్యము) - కవిత, కవిత్వము, కూర్పు, రచన, స్వరకల్పన      Meaning        noun    : poem, poetry, composition        వాడుక / Usage       ప్రకృతి ఒక  కమనీయ కవనం .      Nature is a beautiful poem.      మెదడుకు మేత / Food for thought     "మన పిల్లలకి  జీవితంలో అవసరమైనవి  రెండే  ఇవ్వగలం. దృఢమైన మూలాలూ బలమైన రెక్కలు.       అప్పుడు వాళ్ళు ఎక్కడికైనా ఎగరగలరు స్వతంత్రులై జీవించగలరు. సుఖాలన్నిటిలో  కల్లా సరైన స్వతంత్రం       దొరకడమే అన్నిటికన్నా గొప్పది. "                          -సుధా మూర్తి

నవంబర్ 25, 2020   ఈ వారం పదాలన్నీ మనందరికీ ఇష్టమైన ఒక సినీగేయం నుండి! గుర్తు పట్టండి... రవము  ( ravamu )       అర్థము        (విశేష్యము) - శబ్దము, ధ్వని, కంఠధ్వని; సంబరము, సంతోషము, ఉల్లాసము      Meaning        noun    : sound, voice, a cry; festivity, joy, pleasure         వాడుక / Usage     పక్షుల కిలకిలా రవము ఎంతో ఆహ్లాదకరంగా ఉంది.    The sound of the bird song is delightful.      మెదడుకు మేత / Food for thought     " సుడికొని రాము పాదములు సోకిన ధూళి వహించి రాయి యే         ర్పడనొక కాంతయయ్యెనట పన్నుగ నీతని పాదరేణు వి         య్యెడవడి నోడసోక నది యెట్లగునోయని సంశయాత్ముడై         కడిగె గుహుండు రాముపదకంజ యుగంబు భయంబుపెంపునన్! " (Dust from Rama's feet turned a stone into a woman. Wondering what his boat would turn into, Guha washed the feet of Rama, fearin...

నవంబర్ 24, 2020   ఈ వారం పదాలన్నీ మనందరికీ ఇష్టమైన ఒక సినీగేయం నుండి! గుర్తు పట్టండి... వితతి  ( vithathi )       అర్థము        (విశేష్యము) - సమూహము, మంద, మూక; వ్యాప్తి      Meaning        noun    : cluster, group, collection; expansion         వాడుక / Usage     వివాదాల వితతి పట్టించదా స్నేహాలని అధోగతి!    Extending arguments sours friendship!      మెదడుకు మేత / Food for thought     " న్యాయవ్యవస్థ యొక్క స్వతంత్రప్రపత్తి నిస్సందేహంగా ఉండాలి. ఈ స్వాతంత్రం చాలావరకు న్యాయమూర్తులను నియమించే పద్ధతిపై ఆధారపడుతుంది. ఒక మనిషి వల్లో  ఒక  పార్టీ  వల్లో  నియమించబడినట్లు వారు అనుకునేలా ఉండకూడదు. స్వతంత్రంగా భావించగలగాలి. "                         -దుర్గాబాయి దేశముఖ్ (15 జులై 1909 - 1981) రాజ్యాంగ సభలో ప్రసంగిస్తూ

  నవంబర్ 23, 2020     పోయిన వారం పదాలన్నీ "అతడే ధన్యుడు" అనే త్యాగరాజ కృతి నుండి.       ఈ వారం పదాలన్నీ మనందరికీ ఇష్టమైన ఒక సినీగేయం నుండి! గుర్తు పట్టండి... ఝరి  ( jhari )       అర్థము        (విశేష్యము) - సెలయేరు, పర్వతము నుంచి పారే నది, జలపాతం     Meaning        noun    : mountain stream, waterfall, cascade         వాడుక / Usage     జల చైతన్య ఝరి తుంగభద్రమ్మకు పుష్కరం పండగ వచ్చింది.      The Pushkaram festival of the vivacious river Tungabhadra has come.      మెదడుకు మేత / Food for thought     " నిన్నటి తరానికి సీతలు – సావిత్రులు – రుక్మిణులు ఆదర్శం. ఈనాటి తరానికి దుర్గలు – కాళికలు ఆదర్శం. "                         - యద్దనపూడి సులోచనారాణి

   నవంబర్ 20, 2020     ఈ వారం పదాలన్నీ ఒక అరుదైన త్యాగరాజ కీర్తన నుండే! గుర్తు పట్టగలరా? కరివరద  ( karivarada )       అర్థము        కరి - ఏనుగు; వరద - వరము ఇచ్చినవాడు : గజేంద్రునికి వరము ఇచ్చి రక్షించిన శ్రీ మహా విష్ణువు     Meaning        noun    : Sri Maha Vishnu - the protector of the elephant king Gajendra        వాడుక / Usage    కరివరదుని తత్వమెరిగినవారు ధన్యులు.      Those who realize the nature of Vishnu are blessed.      మెదడుకు మేత / Food for thought                                              " మకరంద బిందు బృంద రసస్యందన   సుందరమగు మాతృభాషయే  మహానంద కందళ సందోహ  సంధాన తుందిలమగు మాతృ భాషయే  క్రమతకు క్రమత   వదులునకు వదులు  బిగికి బిగి  జోరునకు జో...

  నవంబర్ 19, 2020     ఈ వారం పదాలన్నీ ఒక అరుదైన త్యాగరాజ కీర్తన నుండే! గుర్తు పట్టగలరా? సల్లాపము  ( sal-lāpamu )       అర్థము        (విశేషణము)     పరస్పర సంభాషణము,  గోష్ఠి,  ముచ్చట, రచ్చ     Meaning        noun    : friendly conversation, talk, discourse         వాడుక / Usage    సల్లాపము లో పడి వారికి సమయం తెలియలేదు.     Talking to each other, they did not realize the time.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " ఒంటరిగా దిగులు బరువు మోయబోకు నేస్తం         మౌనం చూపిస్తుందా సమస్యలకు మార్గం         కష్టం వస్తేనే గద గుండె బలం తెలిసేది         దు:ఖానికి తలవంచితే తెలివి కింక విలువేది "                           -- రుద్రవీణలో...

   నవంబర్ 18, 2020     ఈ వారం పదాలన్నీ ఒక అరుదైన త్యాగరాజ కీర్తన నుండే! గుర్తు పట్టగలరా? ఉల్లము  ( ullamu )       అర్థము        (విశేషణము)    హృదయము, ఎద, అంతరంగము, కోరిక     Meaning        noun    : heart, mind, desire        వాడుక / Usage     శరదృతువులో వెన్నెల ఉల్లము పై పన్నీరు చల్లినట్లు ఉన్నది.      The full moon in autumn delights the heart like rose water.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " జయంతితే సుకృతినో రససిద్ధాః కవీశ్వరాః           నాస్తి తేషాం యశః కాయే జరామరణజం భయం "             ( Victorious are the masters, the rasa-siddha poets         Whose body of fame has no fear of age or death. )               -- భర్తృహరి  (అయిదవ శతాబ్ధం)

  నవంబర్ 17, 2020     ఈ వారం పదాలన్నీ ఒక అరుదైన త్యాగరాజ కీర్తన నుండే! గుర్తు పట్టగలరా? ధృతము  ( dhṛitamu )       అర్థము        (విశేషణము)     ధరింపబడినది     Meaning         adjective : held, contained, possessed        వాడుక / Usage     గాంధీజీ ధృతమైన కళ్లద్దాలు సంగ్రహశాలలో ఉన్నవి.     The glasses worn by Gandhiji are in the museum.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " అరణ్యానికి పోయి బ్రతుకు పాడుచేసుకున్న రాముడిని దేవుడిని చేసి జీవితం లోని సారాన్ని..సుఖాన్ని ..సంతోషాన్ని..పీల్చి                     పిప్పి చేసారు."               -- గుడిపాటి వెంకట చలం  (18 మే 1894 - 1979)

నవంబర్ 16, 2020     ఈ వారం పదాలన్నీ ఒక అరుదైన త్యాగరాజ కీర్తన నుండే! గుర్తు పట్టగలరా? సతతము  ( saṭatamu )       అర్థము        (క్రియా విశేషణము)     ఎల్లప్పుడు, నిరంతరము, ఎడతెగనిది, శాశ్వతము     Meaning     adverb    : always, eternal, continual        వాడుక / Usage     డొక్కా సీతమ్మ   సతతము పరులకు సాయము చేసెను.     Dokka Seethamma always helped others.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " మధురవాణి: యేమ్మోసం!           రామప్ప:         లౌక్యం, లౌక్యమను!           మధురవాణి: రెండింటికీ యేవిటో భేదం.           రామప్ప:        నమ్మించోట చేస్తే మోసం, నమ్మంచోట చేస్తే లౌక్యము.           మధురవాణి: తాను చేస్తే లౌక్యం, మరోడు చేస్తే మోసం అనరాదా? అబద్ధానికి అర్థ...

  నవంబర్ 13, 2020     వచ్చే శనివారం దీపావళి కనుక ఈ వారం అదే మన నేపథ్యం! దీపశిఖా    ( dīpa ṣikā )       అర్థము        కాటుక   - దీపశిఖ లోంచి వచ్చినది; కాళిదాసు - దీపశిఖని ఉపమానంగా వాడి ఖ్యాతి ఆర్జించిన మహాకవి     సత్యభామ సమేతుడై మురారి, లోకకంటకుడైన నరకుడిని ఆశ్వయుజ చతుర్దశినాడు అంతమొందించాడు.                భూలోకవాసులు ఆనందంతో మర్నాడు అమావాస్య రోజున  చీకటిని(అజ్ఞానాన్ని) పారద్రోలుతూ దీపాలు       (జ్ఞానాన్ని)వెలిగించి, బాణాసంచా   కాల్చి వేడుక చేసుకున్నారు.     Meaning        noun : collyrium, dark eye shadow ; The poet Kalidasa                  వాడుక / Usage     కళ్ళకు దీపశిఖా పెడితే అందం .     Collyrium in the eyes is beautiful.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " సంచారిణీ దీప శిఖేవ రాత్రౌ...

   నవంబర్ 12, 2020     వచ్చే శనివారం దీపావళి కనుక ఈ వారం అదే మన నేపథ్యం!  ఆహవము    ( āhavamu )       అర్థము        ( విశేష్యము)  -   యుద్ధము;  పిలుపు;  యజ్ఞము;  నూతి దగ్గర కట్టిన నీళ్ళతొట్టి     తెలుగు సాహిత్యంలో సత్యభామ ప్రత్యేకమైన పాత్రగా రూపుదిద్దుకుంది. శృంగారావతిగా, అభిమానవతిగా, శ్రీకృష్ణుని ఇష్టసఖిగా ఆమె అందరికీ విదితమే. నరకాసుర యుద్ధంలో ఆమె చూపిన యుద్ధకౌశలానికి మాధవుడు ఆశ్చర్యచకితుడయ్యాడు.     Meaning        noun : war; calling; sacrifice; bucket to get water off a well                 వాడుక / Usage     ఆహవములో  అందరికంటే ఎక్కువ నష్టపోయేది చిన్నారులే.       Children suffer the most in a war.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " తే. వీర శృంగార భయ రౌద్ర విస్మయములు      గలసి భామిని యయ్యెనో కాక యనగ ...

  నవంబర్ 11, 2020     వచ్చే శనివారం దీపావళి కనుక ఈ వారం అదే మన నేపథ్యం!  శౌరి    ( ṣauri )       అర్థము        ( విశేష్యము)  -  శ్రీ  కృష్ణుడు; శూరసేనుని మనుమడు.  శూరసేనునికి  పిల్లలు  వసుదేవుడు, కుంతీదేవి.     నరకాసురుడు  అఘాయిత్యాలు అరికట్టమని ఇంద్రుడు మొరపెట్టుకోగా గోపాలుడు సత్యభామా సమేతంగా ప్రాగ్జోతిషపురం మీద దండయాత్ర వెళ్ళాడు. ద్వాపర యుగంలో  భూదేవి  సత్యభామగా అవతరించింది.     Meaning        noun : Lord Krishna                 వాడుక / Usage     శౌరి యొక్క శంఖము పేరు పాంచజన్యము.      Shouri's conch is called Panchajanya.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " ఏటికాడ శాపమ్మ  ఎగిరి తాను సూసింది            ఏడ నావోడంటే  ఏటిలోన మునిగింది           శాప...

     నవంబర్ 10, 2020     వచ్చే శనివారం దీపావళి కనుక ఈ వారం అదే మన నేపథ్యం!    సుప్రతీకము  ( su-pratīkamu )       అర్థము        ( విశేష్యము)  -   ఈశాన్యపు దిశలోని బలమైన ఏనుగు; మంచి అవయములు. ప్రతీకము అనగా అవయవం     నరకాసురుడు రాజధాని ఈశాన్య నగరమైన ప్రాగ్జోతిషపురం (గౌహాతి). అతనికి అతిబలవంతమైన                     సుప్రతీకము అనే ఏనుగు ఉండేది. (అతని కుమారుడు భగదత్తుడు ఈ ఏనుగుతో  కురుక్షేత్ర సంగ్రామంలో         పాండవులపై స్వైర విహారం చేసాడు.) నరకుడి  మదగర్వంతో   సర్వలోకాలు తల్లడిల్లి పోయాయి.     Meaning        noun :strong elephant from north east ; strong limbs                 వాడుక / Usage     సుప్రతీకమైన మల్లయోధులు వ్యాయామసాలలో కసరత్తు చేసారు.     Strong limbed wrestlers exercised i...

     నవంబర్ 09, 2020     వచ్చే శనివారం దీపావళి కనుక ఈ వారం అదే మన నేపథ్యం!    క్షితి  ( kshiti )       అర్థము        ( విశేష్యము)  -   భూమి, నేల, నివాసం ; క్షితిజ అంటే భూమి కి పుట్టిన వారు - నరకాసురుడు , సీతా దేవి ; క్షత్రియ అంటే భూమిని రక్షించే వారు.     హిరాణ్యాక్షుడుని అంతమొందించి వరాహమూర్తి భూదేవిని పైకి తీసుకొచ్చే సంధ్యా తరుణంలో కలిగిన పుత్రుడు నరకాసురుడు. జనక మహారాజు దగ్గర పెరిగి బాణాసురుని దుష్ట స్నేహంతో పదహారువేల రాకుమార్తెలను బంధించాడు.     Meaning        noun : earth                వాడుక / Usage      సహనం నశిస్తే  క్షితి  కూడా  కంపిస్తుంది!     When it's patience runs out even Earth shakes!      మెదడుకు మేత / Food for thought      " సముద్ర వసనే దేవీ పర్వత స్తన మండలే           విష్ణుపత్ని నమస్తుభ్య...

      నవంబర్ 06, 2020     అమెరికా అధ్యక్ష పదవి ఎన్నికల సందర్భంగా ఈ వారం రాజనీతి  శాస్త్రం నుండి కొన్ని పదాలు!    వాస్తవికత  ( v ā stavikata )       అర్థము        ( విశేష్యము)  - అంతర్జాతీయ సంబంధాలలో సిద్ధాంతాలకు విలువలకు తావు లేదని, దేశం యొక్క బలం,శక్తీ,  సంపాదించడం మరియు ఆధిపత్యం కొనసాగించడమే   ముఖ్యము అని ప్రతిపాదించే సిద్ధాంతం.     Meaning        noun : realism (international relations)               వాడుక / Usage     వాస్తవికత  మానవ కలహ స్వభావం ఆధారంగా అంతర్జాతీయ సంబంధాలను పరిశీలిస్తుంది.     Realism examines international relations through the lens of strife                between humans.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " ఏ  యుద్ధం  ఎందుకు జరిగెనో ?       ...

     నవంబర్ 05, 2020     అమెరికా అధ్యక్ష పదవి ఎన్నికల సందర్భంగా ఈ వారం రాజనీతి  శాస్త్రం నుండి కొన్ని పదాలు!    అభిశంసన  ( a bhiśansana )       అర్థము        ( విశేష్యము)  -  తీవ్రమైన విమర్శ,  అభియోగము,  రాజ్యాంగనేరారోపణము     Meaning        noun :  impeachment             వాడుక / Usage     అభిశంసన తీర్మానాన్ని చట్ట సభ ఆమోదించాలి.     The impeachment motion has to be passed by the legislature.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " గొర్రెదాటు మందకి మీ జ్ణానబోధ దేనికి           యే చరిత్ర నేర్చుకుంది పచ్చని పాఠం           యే క్షణాన మార్చుకుంది జిత్తుల మార్గం           రామబాణమార్పిందా రావణ కాష్ఠం           కృష్ణ గీత ఆపిందా నిత్య కురుక్ష...

     నవంబర్ 04, 2020     అమెరికా అధ్యక్ష పదవి ఎన్నికల సందర్భంగా ఈ వారం రాజనీతి  శాస్త్రం నుండి కొన్ని పదాలు!   సార్వభౌమాధికారం   ( sārvabhaumadhik ā ram )      అర్థము        బహిర్గతంగా ఎవరి ఆదేశాలకు లోను కాకుండా, అంతర్గతంగా తిరుగులేని           అధికారాన్ని కలిగి ఉండటం.      Meaning        noun :  sovereignty            వాడుక / Usage      భారత  రాజ్యాంగ పీఠిక  మన సార్వభౌమాధికారం ప్రకటించింది.     The Preamble of the Indian constitution declared India to be a sovereign      nation.      మెదడుకు మేత / Food for thought      " అయ్యో మనిషీ ? అహంకారాల రంగద్దాలను అంతరంగానికి తొడుక్కున్న మసీ ! తెలుపు నలుపుల కొలమానాలతో విలువ కడుతున్నావా? మల్లెపువ్వుకూ  నల్లకలువకూ ఎల్లలు పెడుతున్నావా? ఏ వన్నె గోవైతేమి? ఇచ్చే పాలు తెలుపే. ఏ రంగు తను...

     నవంబర్ 03, 2020     అమెరికా అధ్యక్ష పదవి ఎన్నికల సందర్భంగా ఈ వారం రాజకీయ శాస్త్రం నుండి కొన్ని పదాలు!     రాజ్యాంగ పీఠిక  ( rājy ā nga  pīṭhika )        అర్థము        రాజ్యాంగం   ( విశేష్యము )   :  ప్రజల హక్కులు, ప్రభుత్వ అధికారాలు, బాధ్యతలు నిర్దేశించే                                                             నియమావళి       పీఠిక   (విశేష్యము)       : పుస్తకం ముందు రాసే పరిచయం లేదా పుట్టు పూర్వోత్తరాలు     దీనిని ప్రవేశిక, ఉపోద్ఘాతం లేక మూలతత్వం అని కూడా అంటారు      Meaning        noun : Preamble         వాడుక / Usage      భారత రాజ్యాంగ పీఠిక అమెరికా పీఠిక...