రోజుకో తెలుగు పదం

  మే 01, 2023 శమనము      ( ṣamanam u )       అర్థము      (విశేష్యము ): శాంతి; నొప్పి తగ్గటం; అనునయనము; ఊరట; జంతు బలి     Meaning     (noun) : peace; calmness; soothing; animal sacrifice    వాడుక / Usage ప్రేయసీ! నా హృదయ పరితాపం శమింప జేయ నీ నగుమోము చూపరాదే? Darling! Can you not show me your beautiful face and soothe the pangs of my heart?     మెదడుకు మేత / Food for thought వరుస దప్పని కారణావళులతోడఁ గీలు కొల్పినఁ గారణమాలయగును నీతిచే సిరి సిరి చేత దాతృతయును దాతృతను భూరియశమన్నరీతి శర్వ (కారణం కార్యం ఒకదానికొకటిగా చెప్పుకుంటూ పోతే అది కారణమాలాలంకారము. కారణం అంటే cause, కార్యం అంటే effect. ఒక కారణానికి కార్యం మఱొక కార్యానికి కారణంగా ఉంటే అది కారణమాల. ఉదాహరణకు - నీతి చేత సంపద, సంపద చేత దానగుణం, దానగుణం వలన గొప్ప కీర్తి వస్తాయి) -- చంద్రాలోకం,  ఆడిదము సూరకవి (18 వ శతాబ్దము)

  ఏప్రిల్ 28, 2023 ఘ్రాణము      ( ghrāṇamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): ముక్కు;  వాసనచూచుట     Meaning     (noun) : nose; smell    వాడుక / Usage " ధ న్యచరిత ! నీ  వనమాలికా గం ధ మబ్బ దేని  ఘ్రా ణ మేల ?" O accomplished one! What use is this nose that can't smell your garland of flowers?     మెదడుకు మేత / Food for thought ఆ కాలం వేరు. తగుమాత్రం చదువుకుని ఇంటిపట్టున నివసించే ఆడవాళ్ళు, ఇంకా కళాశాలలకి వెళ్ళి చదువుకునే అమ్మాయిలు, నెమ్మదితనం ఉండిన కొందరు మగవాళ్ళు–వీళ్ళందరికీ సరిపడా పని, మరింకాస్త ఎక్కువ తీరిక ఉంటూండే కాలం. మధ్యతరగతి జీవనంలో పెద్ద కుదుపులు లేని కాలం. రేడియో నింపని వేళల్లో హాయిగా చదువుకునే కాలం. తెలుగు వచన సాహిత్యం చదువరులను సమీపించి అటూ ఇటూగా అప్పటికి పాతికేళ్ళు. మొదటితరం రచయితలకు ప్రాసంగికత కాస్త తగ్గుముఖం పడుతూ ఉంది. కొత్తగా రాస్తూన్న మగవాళ్ళ రచనలు ఆడవాళ్ళ మనసులకి కొంచెం అవతల ఆగుతూన్నప్పుడు–శూన్యమని కాదు గాని, మధ్యన జాగా వచ్చింది. వెళ్ళి అక్కడ స్త్రీలు కూర్చ...

  ఏప్రిల్ 27, 2023 నీరజాతనయన      ( neerajaata-nayana )       అర్థము      (విశేష్యము ): నీరజాత=నీటిలో పుట్టినది, పద్మము; నయన=కళ్ళు; పద్మమువంటి కనులు కలవాడు     Meaning     (noun) : lotus eyed    వాడుక / Usage " నీరజాతనయన ! నీకు దాస్యంబుజేయని జన్మ మేల? యెన్ని జన్మములకు ? " O Lotus eyed one! What use is this birth(s) that doesn't worship you?     మెదడుకు మేత / Food for thought చాలామంది రచయితలు తమ భావాలని ప్రకటించడానికి భాషను తమదైన శైలిలో ఉపయోగించారు. దేవులపల్లి శబ్ద సౌందర్యాని కన్నా భావలాలిత్యానికి ఎక్కువ ప్రాముఖ్యం ఇచ్చారు. సినారె భావ ప్రకటనలో గాంభీర్యత తొణికిసలాడుతుంది. శ్రీశ్రీ పదాలలో ఆవేశం  పెల్లుబుకుతుంది. ఆత్రేయ తక్కువ పదాలతో ఉన్నత భావాలు పలికిస్తారు.  సముద్రాల (సీ), పింగళి నాగేంద్ర రావు తరువాత కవు లెవరూ, వేటూరి వచ్చేదాకా, భాషా సౌందర్యాన్ని ఇనుమడింప చేస్తూ, భాషతో సందర్భానికి ఔన్నత్యం కలిగించే ప్రయత్నం చేయలేదు.  ముఖ్యంగా భాషను మలచి (అవసరమైతే పదాలను మార్చి లేక సృష్టించి) ...

  ఏప్రిల్ 26, 2023 బానము      ( baanamu )       అర్థము      (విశేష్యము/క్రియ ): పానము; త్రాగడం; త్రాగే గిన్నె     Meaning     (noun/verb) : drinking; cup; kettle    వాడుక / Usage " దయిత! నీ యధరామృతం బానగా లేని జిహ్వకు ఫలరససిద్ధి యేల ? " O Lord! What use is this tongue that can't experience the nectar of your lips?     మెదడుకు మేత / Food for thought కవిత్వాన్ని, ముఖ్యంగా తెలుగు కవిత్వకన్యల్ని చూస్తే చెలానికి Impatience, అనుమానం. శబ్ద సౌందర్యంతో తృప్తిపడి సంతోషించవలసిందే కాని, చెప్పే దానికి అర్థం వెదకటం అవివేకం అని. కాని నీరసపు కళాచతురులమల్లే అందాన్ని దూరం నుంచి చూచి సంతోషించీ, విచారించీ, తప్పుకోడం చెలానికి చాతకాదు. తాను చెప్పదలచుకున్న సంగతి తనకే స్పష్టంగా తెలీనప్పుడు తన చాతగాని తనాన్ని, అర్థ అస్పష్టతనీ ఛందస్సు చీరల వెనకా, అలంకారాల మధ్యా, కఠిన పదాల బురఖాలలోనూ దాచి మోసగించాలని చూస్తాడు కవి - ముఖ్యం, సహజ సౌందర్యం తక్కువైనప్పుడు! సులభంగా, సూటిగా చెప్పేసి, ఇంత ధ్యానానికీ, మౌనానికీ, కార్యాలకీ, వ...

  ఏప్రిల్ 25, 2023 సత్వము      ( satvamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): సత్తువ; దేహబలం; స్వభావము; మనస్సు; ఒక గుణము     Meaning     (noun) : existence; nature; strength; highest of three Gunas    వాడుక / Usage " భువనమోహన! నిన్నుఁ బొడగానఁగా లేని చక్షురింద్రియముల సత్వ మేల? ". O most charming one! What use is the existence of these eyes that can't see you?.     మెదడుకు మేత / Food for thought ఆధునికాంధ్ర జగత్తులో విశ్వనాథ ఒక విరాణ్మూర్తి. వచన కవిత్వం వినా అతను చేపట్టని సాహితీ ప్రక్రియ లేదు. పట్టింది బంగారం చేయని పట్టూ లేదు. గేయం వ్రాసినా, పద్యం రచించినా, ముక్తం వ్రాసినా, మహా కావ్యాన్ని రచించినా విశ్వనాథ కృతిలో అతనుదైన ఒక వ్యక్తిత్వం ప్రతిబింబిస్తుంది. వాక్కులో, వాక్యంలో, శబ్దంలో, సమాసంలో, భావంలో, భావనలో, దర్శనంలో, విమర్శనంలో, భాషణంలో, భూషణంలో ఒక వైలక్షణ్యం వెల్లివిరుస్తుంది. మహాకవిగా మనుగడ సాగించడానికి ఉండవలసిన మొదటి లక్షణం – ఈ వ్యక్తిత్వం. -- సాహిత్య విమర్శకులు ఆచార్య జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యం ...

  ఏప్రిల్ 24, 2023 మంజు      ( manju )       అర్థము      (విశేష్యము ): మనోహరమైనది; ఇంపైనది     Meaning     (noun) : pleasing; beautiful; delightful    వాడుక / Usage "ప్రాణేశ! నీ మంజు భాషలు వినలేని కర్ణరంధ్రంబుల కలిమి యేల?". Lord of my life! Of what use are these ears that can't hear your beautiful words.     మెదడుకు మేత / Food for thought మంచి ‘పలుకుబడిని’ కొందరికే పరిమితం చేయకుండా సమాజంలో అందరికీ పంచిపెట్ట గలిగిన, పంచి పెట్టవలసిన ‘వేదిక’ ఏదీ ఎక్కడా ‘మాటవరసకి’ కూడా లేక, తెలుగుభాష నిరుపేదగా మారి, నడి వీధుల్లో పడుతున్న సమయంలో, వేటూరి గారిలోని ‘వాచస్పతి’ మనకి సంస్కృతసత్సంగంతో పరిపుష్ఠమై, గాంభీర్యంలోనూ గహనత్వంలోనూ విస్తృతిలోనూ సౌందర్యంలోనూ మరే ఇతర భాషకి అందనంత ఎత్తులో ఊన్న ఆంధ్రభాషతో పునః పరిచయం కలిగించే ప్రయత్నం చేసారు. అది కూడా ప్రజాబాహుళ్యానికి చేరువగా ఉన్న వెండితెర వేదిక ద్వారా. కావ్యభాష, సినిమాని చిన్నచూపు చూస్తూ తనని తనే ‘వెలి’ వేసుకున్న తరుణంలో వేటూరి గారి పుణ్యమా అని తెలుగుపాట ఉన్నత స...

  ఏప్రిల్ 21, 2023 వేదండము      ( vedanḍamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): ఏనుగు; గజము     Meaning     (noun) : elephant    వాడుక / Usage బాహుబలి చిత్రంలో వేదండము తొండము పైకి ఎక్కి మీద కూచున్న ఘట్టం అమోఘం . Bahubali walking up the trunk of an elephant and riding it, is a spectacular scene.     మెదడుకు మేత / Food for thought తెలుగు పదానికి జన్మదినం ఇది జానపదానికి జ్ఞానపధం ఏడు స్వరాలే ఏడు కొండలై వెలసిన కలియుగ విష్ణుపధం అన్నమయ్య జననం ఇది అన్నమయ్య జననం ఇది అన్నమయ్య జననం అరిషడ్వర్గము తెగనరికె హరి ఖడ్గమ్మిది నందకము బ్రహ్మ లోకమున బ్రహ్మాభారతి నాదాశీస్సులు పొందినదై శివలోకమ్మున చిద్విలాసమున డమరుధ్వనిలో గమకితమై దివ్యసభలలో నవ్యలాస్యముగ పూబంతిల చేబంతిగ ఎగసి నీరదమండల నారద తుంబుర మహతీదాసుల మహిమలు తెలిసి శితహిమ గంధర యతిరాజస్సభలో తపః ఫలమ్ముగ తలుకుమని తల్లితనముకై తల్లడిల్లు ఆ లక్కమాంబ గర్భాశయమ్ములో ప్రవేశించె ఆ నందకము నందనానంద తారకము అన్నమయ్య జననం ఇది అన్నమయ్య జననం ఇది అన్నమయ్య జననం పద్మావతియే పురుడు...

  ఏప్రిల్ 20, 2023 అజాండము      ( aj-ānḍamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): అజ=బ్రహ్మ, అండము=గ్రుడ్డు; బ్రహ్మాండం; ప్రపంచం; విశ్వం     Meaning     (noun) : the universe    వాడుక / Usage పాలసముద్రంలో మందరపర్వతం గిరగిరా తిరుగుతుంటే, దాని శబ్దం అజాండము అంతా వినపడింది . The sound of Mandara mountain churning the milky ocean echoed in the Universe.     మెదడుకు మేత / Food for thought కారుమబ్బుల బారు సేరునేలెడి తీరు కోరమీసము పొందు కొరుకొందు మృగరాజు జాలునే తెగనొడ జాలు నీ ఘన మీసము పసందు కనుల విందు గండు చీమల దండు కదలాడినటులుండు నీ మీసము తెరంగు నీలిరంగు మెలిపెట్టి నిలబెట్టు మీసాల రోసాలు గగన మండలముపై కాలు దువ్వు ఎవరు మోయుచున్నారు ఈ అవని భారము ఆదిశేషుడా, కూర్మమా, కాదు కాదు అష్టదిగ్గజ కూటమా? అదియు కాదు -- మీసం పై సీసం - కులగోత్రాలు, శ్రీశ్రీ (ఏప్రిల్ 30, 1910 - 1983)

  ఏప్రిల్ 19, 2023 గడగట్టు      ( gadagattu )       అర్థము      (క్రియ ): ప్రతిష్ఠించు; నిర్ధారించు; జండాకట్టు; ధ్వజమెత్తు     Meaning     (verb) : to fix/determine; establish; raise a banner/flag    వాడుక / Usage శంకరాభరణం తెలుగు సినిమాని జాతీయస్థాయిలో గడగట్టి ఢంకా మ్రోగించింది . Sankarabharanam unfurled the flag of Telugu cinema nationally.     మెదడుకు మేత / Food for thought నేను ఏవో యతిప్రాసలు లేని పద్యాలు వ్రాస్తూండడం చూచి మా నాన్నగారు నాకు సులక్షణసారం కొనిపెట్టారు. ఛందస్సులో మొదటిపాఠం చెప్పారు. అప్పటికి నాకు ఏడెనిమిది సంవత్సరాలకు మించి ఉండదు. ఆ రోజు నుండి ఎన్ని పద్యాలు వ్రాశానో చెప్పను, అన్నీ తప్పులే! కాని ఒకసారి చేసిన తప్పు మళ్లీ చెయ్యలేదు. అందరూ నా తప్పులు దిద్దేవారే! కొన్ని తప్పులు నాకు తప్పుగా తోచలేదు. అవి చెయ్యడానికి నాకేదో హక్కు ఉందనిపించింది. అందువల్ల నా వ్యక్తి చైతన్యం ప్రగాఢతరం అవుతున్నట్లు, నా బలం హెచ్చినట్లు నాకు స్పష్టంగా తోచింది! -- శ్రీశ్రీ (ఏప్రిల్ 30, 1910 - 1983)

  ఏప్రిల్ 18, 2023 తూణము      ( tūṇamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): తూణీరము;  అమ్ములపొది; శరనిధి; బాణములు ఉంచే ఒర     Meaning     (noun) : quiver; container for arrows    వాడుక / Usage అశ్వత్థామ హతుడయ్యాడిని వినంగానే ద్రోణాచార్యుడు విల్లు తూణము త్యజించాడు . On hearing about Aswatthama's fall, Dronacharya relinquished his bow and quiver of arrows.     మెదడుకు మేత / Food for thought ప్రాణేశ! నీమంజుభాషలు వినలేని కర్ణరంధ్రంబుల కలిమి యేల? పురుషరత్నమ! నీవు భోగింపగాలేని తనులత వలని సౌందర్యమేల? భువనమోహన! నిన్ను బొడగానగాలేని చక్షురింద్రియముల సత్వమేల? దయత! నీయధరామృతంబానగాలేని జిహ్వకు ఫలరససిద్ధి యేల? నీరజాతనయన! నీ వనమాలికా గంధమబ్బలేని ఘ్రాణమేల? ధన్యచరిత! నీకు దాస్యంబు సేయని జన్మమేల యెన్ని జన్మములకు? -- రుక్మిణీ కళ్యాణం, ఆంధ్ర మహాభాగవతం, పోతన (1450 - 1510)

  ఏప్రిల్ 17, 2023 భండనము      ( bhanḍanamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): యుద్ధము; కవచము; చెడ్డ పని       Meaning     (noun) : battle; armour; wicked/cruel deed    వాడుక / Usage వాలి దుందుభిల భీకర భండనం పలు దినములు కొనసాగింది . Vaali & Dundhubi's fierce battle lasted for a few days.     మెదడుకు మేత / Food for thought కూర్చుండ మా యింట కురిచీలు లేవు నా ప్రణయాంకమే సిద్ధ పరచనుంటి పాద్యమ్ము నిడ మాకు పన్నీరు లేదు నా కన్నీళ్ళతో కాళ్ళు కడుగనుంటి పూజకై మా వీట పుష్పాలు లేవు నా ప్రేమాంజలులె సమర్పింప నుంటి నైవేద్య మిడ మాకు నారికేళము లేదు హృదయమే చేతి కందీయనుంటి లోటు రానీయ నున్నంతలోన నీకు రమ్ము! దయసేయు మాత్మ పీఠమ్ము పైకి అమృత ఝురి చిందు నీ పదాంకముల యందు కోటి స్వర్గాలు మొలపించుకొనుచు తండ్రి! -- కరుణశ్రీ జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి (ఆగష్టు 4, 1912 - 1992)

  ఏప్రిల్ 14, 2023 చాపల్యము      ( chā-palyamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): నిలకడ లేని స్థితి; లోలత్వము; చంచలం;       Meaning     (noun) : fickleness; whimsical    వాడుక / Usage చింత చిగురు - పప్పు, కూర, పనస పిక్కల కూర - జిహ్వ చాపల్యాన్ని తీర్చేవే . Tender tamarind leaves - dal, curry or with jackfruit seeds - tickle the fickle tongue.     మెదడుకు మేత / Food for thought 'గోదా శబరి' నది అనే మాట గోదాబరి అయి, గోదావరి అయి కాలక్రమంలో 'గోదారి' అయింది. అంటే క్లుప్తతను నేటి ఆధునికుడు సమాదరిస్తున్నాడన్నమాట. తెలుగు కవితల్లో ఆంగ్లపదాలు విరివిగా వాడబడుతున్నాయి. ఆంగ్ల పదాలే కాదు, ఏ భాషా పదమైనా తేలిగ్గా అర్థమయ్యేది ప్రజల వాడుకలోది అయివుంటే చాలు. అంటే ఆనాటి 'మణి ప్రవాళాలు' మళ్ళీ వచ్చాయన్నమాట. కావ్య వస్తువు అంతర్జాతీయ పరిధికి ఎదిగింది. ప్రత్యేక వాదం విస్తృతమైంది. వ్యాకరణం పూర్తిగా దూరమైంది. సంధిని పాటించకుండా ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలను జరుపుకుని తెలుగువాళ్లు వ్యాకరణాన్ని సమాధి చేశారు. -- సాహ...

  ఏప్రిల్ 13, 2023 అగత్యము      ( agatyamu )       అర్థము      (విశేషణము ): తప్పనిసరి; అవశ్యము; అనివార్యం;      Meaning     (noun/adj) : inevitable; needed; necessity; important; urgent    వాడుక / Usage ప్రభుత్వాలని ప్రశ్నిస్తే దేశ విద్రోహకులుగా ముద్రింపబడే అగత్యం వచ్చింది. It has become inevitable to be called anti national upon questioning governments.     మెదడుకు మేత / Food for thought జాతీయ విహంగం సౌందర్య తరంగం కాళీదాస కావ్య మరందం పురివిప్పిన విపిన మయూరం వనమాలి మౌళిపై ఎలమావి కొమ్మపై నర్తించే మయూరి నందనవని వొయారి జనతా మబ్బుల మాటున  సత్యమనే పురివిప్పి  నువ్ చేసే నృత్యం  కోరలున్న విషనాగుల కోరాడే కోలాటం -- సినారె బాణి, నెమలి పై సినారె, శ్రీ రమణ పేరడీలు

  ఏప్రిల్ 12, 2023 మువ్వీసము      ( muv-vīsamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): మూడు వీసములు; వీసము=పదహారవ భాగము;     Meaning     (noun) : three sixteenths    వాడుక / Usage హఠాత్తుగా ఎదురుపడిన వేటగాడిని చూసిన జింక ప్రాణములు ముక్కాలు మువ్వీసము పోయినాయి . The deer jumped out of it's skin on seeing the hunter.     మెదడుకు మేత / Food for thought లెక్కకు మించిన రెక్కలు వున్నా గులాబీ పువ్వొకటేనన్నా మన దేశం ఒకటే అయినా కులమత భేదాలెన్నో? ఎన్నో? వికసించిన పువ్వుకు రెక్కలు విహరించే పక్షికి రెక్కలు ప్రతిమనిషికి వున్నవి రెక్కలు రెక్కలు కలిపిన వుండవు చిక్కులు రెక్క లాడినా డొక్కలు పూడవు కొందరికి డొక్కలునిండీ రెక్కలాడవు కొందరికి వికసించిన గులాబీరేకులు చైతన్యపు సంకేతాలు  అటపొంచిన గులాబీముళ్ళు గురిపెట్టిన తుపాకీ గుళ్ళు -- కాళోజీ గొడవ, గులాబీ పై కాళోజి, శ్రీ రమణ పేరడీలు

  ఏప్రిల్ 11, 2023 తారతమ్యము      ( tāra-tamyamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): తరతమ (తక్కువ ఎక్కువ) భావము; అంతరము; భేదము; రెండు రాసుల మధ్య సంబంధం     Meaning     (noun) : comparison; difference; relative value    వాడుక / Usage ఆలోచన అందరూ చేసే ఒక మానసిక వ్యాపారం, కానీ దానిలో తారతమ్యాలు ఉన్నాయి. Thinking is everyone's vocation but there are relative differences.     మెదడుకు మేత / Food for thought జోకులాష్టమినాడు పుట్టాట్ట ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ గారు. నవ్వుల పువ్వుల వెనుక మనసుని కుదిపే మాంసపు ముడులున్నాయి గనుకనే 'ముళ్ళపూడి' హాస్య రచనలలో మొగలి పొత్తుల స్పర్శ ఉంటుంది. వేలాది సొంతమాటల్ని జాతీయం చేసిన అభ్యుదయవాది. కొత్తటానిక్కు వంటబట్టక 'సాక్షి' గల్లా తన్నేసినా, స్క్రిప్టు వదలని విక్రమార్కుడిలా నిలిచి, నేడు ముగ్గులో ముత్యాలేరుతూ ఎంచక్కా వడ్డీతో సహా జమ వేసుకుంటున్నారు. -- వెంకటరమణీయం, శ్రీ రమణ పేరడీలు

  ఏప్రిల్ 10, 2023 మంజూషము      ( manjūshamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): పెట్టె; భోషాణము     Meaning     (noun) : large basket/box; compartment    వాడుక / Usage ధూమ శకటంలోని ప్రథమ శ్రేణి మంజూషము సువిశాలంగా ఉంది. The first class compartment in the train is spacious.     మెదడుకు మేత / Food for thought పిల్లికి పులి మేనమామాట. అలాగే నా ఒపీనియన్లో రైలు బస్సుకి మేనమామ. అదే విషయం రైల్లో ఫస్టుక్లాస్స్ కంపార్టుమెంట్లో మా గురూగారితో అన్నాను. గురూగారంటే మా ప్రియతమ హజ్బెండ్. అసలీ హబ్బీలు రైలు డబ్బీల్లా రెండు రకాలు. బాడ్ హబ్బీలు, వరస్ట్ హబ్బీలు అని. కమింగ్ టు ది లెక్చర్, రైలు కూతలో ఒక తమాషా ఉంది. అది ప్రగతిశీల శక్తికి సామాజిక స్పృహకి సాంఘిక దృక్పథానికి సంకేతం. శ్రీవారు ఫస్ట్ క్లాసులో ఆవకాయ జాడి తీసుకెళ్లడం మర్యాద కాదన్నారు. విమానాల్లో ఉల్లిపాయలు తీసుకెళ్లడం లేదా అన్న ప్రశ్నతో వారి నోరు మూసాను. ఏమంటారు?..నేను అవాక్స్ అండ్ చవాక్స్ పేలుతున్నానంటారా? అయితే సరే మీకు, రైలు ప్రయాణపు ముచ్చట్లకు ఎగ్ బై ...

  ఏప్రిల్ 07, 2023 బిట్టు      ( biṭṭu )       అర్థము      (విశేష్యము ): మిక్కిలి; తరచుగా; శీఘ్రము; అధికము; దృఢత్వం     Meaning     (noun/adv) : excess; often; quickly; firmness    వాడుక / Usage బెట్టు చేసిన ప్రియురాలిని బిట్టుగా కౌగిలిలో బిగించి సరసమాడాడు. He melted her reticence with a tight embraced dalliance.     మెదడుకు మేత / Food for thought చదువది యెంత గల్గిన రసజ్ఞత యించుక చాలకున్న నా చదువు నిరర్థకంబు, గుణ సంయుతులెవ్వరు మెచ్చ రెచ్చటం; బదనుగ మంచికూర నలపాకము చేసిననైన నందు నిం పొదవెడొ నుప్పు లేక రుచి పుట్టఁగ నేర్చు నటయ్య భాస్కరా! (ఎంత గొప్పగా వండినా ఉప్పు లేని కూర రుచించదు. అలాగే ఎంత చదివినా, ఆ చదువు సార ము గ్రహించలేకపోయినట్లయితే ఆ చదువు నిరుపయోగము. ఎవరూ మెచ్చుకొనరు.) -- భాస్కర శతకం,మారవి వెంకయ్య కవి  (~ 16వ శతాబ్దం)

  ఏప్రిల్ 06, 2023 పునుగు      ( punugu )       అర్థము      (విశేష్యము ): జవ్వాజి; పునుగు పిల్లి; దాని నుండి వచ్చే సుగంధ ద్రవ్యం; వీధి స్వల్పాహారం     Meaning     (noun) : civet; a street snack    వాడుక / Usage పునుగు పిల్లి విసర్జించిన కాఫీ గింజల పౌడర్ కిలో రూ.50 వేలకు అమ్ముతున్నారు . Coffee beans excreted by Civet cat are priced upwards of Rs.50,000 per kilo.     మెదడుకు మేత / Food for thought కుండ కుంభ మండ్రు , కొండ పర్వతమండ్రు యుప్పు లవణ మండ్రు , యొకటి గాదే ? భాషలింతే వేరు పరతత్వమొకటయ విశ్వదాబిరామ ! వినురవేమా ! (కుండని కుంభ మన్నా, కొండని పర్వతమన్నా, ఉప్పుని లవణమన్నా ఒకటే కదా! ఎలాగంటే జనులు మాట్లాడే భాషలు వేరు, కాని భగవంతుడొక్కడే, పరమాత్మ తత్వం ఒక్కటే) --వేమన శతకం, వేమన  (ఆగష్టు 25, 1652 - 1730)

  ఏప్రిల్ 05, 2023 వేష్టువ      ( veshtuva )       అర్థము      (విశేష్యము ): చుట్టుకునేది; ధో వతి; పంచె     Meaning     (noun) : a garment; waist cloth    వాడుక / Usage అడవిలో విధివశాత్తు తన వేష్టువ పోగొట్టుకున్న నలుడికి దమయంతి తన చీరలో సగభాగం ఇచ్చింది. Damayanthi gave half her saree to Nala who lost his waist cloth due to cruel fate.     మెదడుకు మేత / Food for thought మర్మమెఱుగ లేక మతములు కల్పించి యుర్విజనులు దుఃఖ మొందుచుంద్రు గాజుటింటి కుక్క కళవళపడురీతి విశ్వదాభిరామ! వినుర వేమ! (అద్దాల గదిలో ఉన్న కుక్క దర్పణంలో తన ప్రతిబింబాన్ని చూచి కలతపడి ఏ విధంగా బాధపడుతుందో, అలాగే మూఢ జనులు ఆత్మతత్వం తెలుసుకోలేక, విభిన్న మతాలను కల్పించి, మతమౌడ్యంలో చిక్కుకుని, ఒకరినొకరు ద్వేషించుకొనుచూ, దుఃఖంతో కాలం గడుపుతున్నారు. నిజానికి పరబ్రహ్మం ఒక్కటే అని గుర్తించలేని అజ్ఞాన స్థితిలో ఉన్నారు.) --వేమన శతకం, వేమన  (ఆగష్టు 25, 1652 - 1730)

  ఏప్రిల్ 04, 2023 కదంబము      ( kadambamu )       అర్థము      (విశేష్యము ): మిశ్రమము; గుంపు; సముదాయము; తెల్ల ఆవాలు; కడిమి; రకరకాల పూలతో కట్టిన దండ; దప్పళం     Meaning     (noun) : mixture; group; garland of various flowers; hot & sour, veg & lentil soup!    వాడుక / Usage రచయిత్రి రాధిక మంగిపూడి రచించిన నూతన కవితా సంపుటి ‘నవ కవితా కదంబం ’ . Radhika Mangipudi authored the 'New Anthology of Poems'.     మెదడుకు మేత / Food for thought పరనారీ సోదరుడై పరధనముల కాసపడక పరులకు హితుడై పరుల దనుబొగడ నెగడక పరులలిగిన నలుగనతడు పరముడు సుమతీ!   (పరస్త్రీలపట్ల సోదరుడిలా మెలగి, ఇతరుల ధనానికి ఎంతమాత్రం ఆశపడక, తోటివారంతా తనను ఇష్టపడేలా ప్రవర్తిస్తూ, ఎదుటివారు పొగుడుతుంటే ఉప్పొంగిపోక, ఎవరైనా కోపగించుకొన్నప్పుడు తాను కూడా అదే పంథాలో ఆగ్రహాన్ని ప్రదర్శించకుండా ఉత్తమగుణాలను కలిగివున్నవాడే శ్రేష్ఠుడుగా గుర్తింపబడతాడు) -- సుమతీ శతకం, బద్దెన  (~ 1260)