రోజుకో తెలుగు పదం

  నవంబర్ 01, 2023 ఎన     ( ena )       అర్థము      (విశేష్యము/విశేషణము ):  సమానము; పోలిక; సమత్వము; సాటి     Meaning     (noun/adj) : equality; equal; a match    వాడుక / Usage     ఎన లేని ఆనంద మీ రేయీ. మనకింకరాబోదు ఈ హాయీ.     Matchless in happiness is this night, this joy is supreme.      మెదడుకు మేత / Food for thought ఎంత అద్భుతంగా నా జీవితంలో ప్రవేశించావు మందాకినీ నువ్వు - ఎంత హఠాత్తుగా వెళ్ళిపోతున్నావు! కాసింత చిరునవ్వు, కాసిని కన్నీళ్లు, ఇదేనా వీడ్కోలు అంటే...కాదు. మందాకిని తనతోనే ఉంటుంది! కొండల్లో ఉరికినా, కోనల్లో నిండినా, ఆకాశ గంగతో హస్తాలు కలిపినా, శంఖాలు పూరించి శంకరాభరణ రాగాలాపకంఠియైనా తనని వీడిపోదు. తనకి స్పూర్తినిస్తూ తనతో పాటే సాగిపోతుంది. -- ఆనందోబ్రహ్మ (1985), యండమూరి వీరేంద్రనాథ్

  అక్టోబర్ 31, 2023 కొలిమి     ( kolimi )       అర్థము      (విశేష్యము ):  లోహము కాల్చే అగ్నిగుండం; సంభోగము     Meaning     (noun) : fire pit/furnace; forge; sexual union    వాడుక / Usage     వెళ్ళేటప్పుడు వెంట కొలిమి లాంటి ఒక సాధనం తీసుకుని ఉంటే విక్రమ్ మళ్ళీ క్రియాశీలమై ఉండేది .     Vikram would have still been operational if a furnace like device was carried along.      మెదడుకు మేత / Food for thought అపరాహ్న వేళ. వేదోక్త మంత్రాలతో చేసిన హోమం తాలూకా నిప్పుని కుండలో వేసుకుని అతడు ముందుకు నడుస్తున్నాడు. వెనుకే తాతయ్య. ఇంతవరకూ తాతయ్యే ముందు ఉండేవాడు. ఇకనుంచి నువ్వే నడవాలి సుమా అన్న స్థితికి ప్రారంభమది.  ఏమీ లేనిది సోమయాజికొక్కడికే! ఏమీ లేకపోవటం పరిపూర్ణమైన విషాదానికి ఉచ్ఛస్థాయి. అది శ్మశాన వైరాగ్యం కాదు. వైరాగ్యం వేరు, వేదాంతం వేరు. ఈ మాములు ప్రపంచాన్ని వదిలి తాతయ్యతో అతడూ పైకి వెళ్ళిపోయాడు. అతడి కన్నుల్లో నీరు కూడా లేదు.చూసేవారికి ఇతడేమి జఢుడా? అన్నట్లు ...

  అక్టోబర్ 30, 2023 యూపదారువు     ( yoopadaruvu )       అర్థము      (విశేష్యము ):   యజ్ఞమునందు పశువుని కట్టివేసే కొయ్య; యజ్ఞస్తంభము     Meaning     (noun) : post to which the sacrificial animal is tied    వాడుక / Usage      పూర్వం యజ్ఞంలో యూపదారువు , దానికి కట్టబడిన బలిపశువు ఉండేవి.     In ancient times sacrificial goat tied to a post was common in Yagnas.      మెదడుకు మేత / Food for thought ఇది మళ్ళా మరొక యుగసంధి. అప్పటివరకూ స్త్రీ అజ్ఞానంవల్ల ప్రతీదాన్నీ 'తన ఖర్మ' అనుకుని సంతృప్తి పడేది. పోతే ఇప్పుడిప్పుడే స్త్రీ కూడా చదవటం ప్రారంభించింది. ఆమె ప్రపంచాన్ని తెలుసుకోవటం ప్రారంభించగానే పురుషుడు తన అసంతృప్తిని రకరకాలుగా ప్రకటించటం ప్రారంభించాడు. స్త్రీ తన దుస్థితిని చదువువల్ల గుర్తించగలిగింది. ఆలోచించటం నేర్చుకుంది. అదే యుగసంధి. ఆ యుగసంధికి ఆమె మొదటితరం ప్రతినిధి అవటం ఆమె దురదృష్టం. అజ్ఞానం ఇచ్చిన సంతృప్తి, మనిషికి జ్ఞానం ఇవ్వదు. ఈ తరంలోంచి వెళ్లి ఆ తర...

  అక్టోబర్ 27, 2023 తిరు     ( tiru )       అర్థము      (విశేషణము ):  పూజ్యమైన; శ్రీ     Meaning     (adj) : holy; saintly    వాడుక / Usage     " తిరు వీధుల మెరసీ దేవదేవుడు, గరిమల మించిన సింగారములతోడను"     Sri Venkateshwara, God of Gods, dazzled in the holy streets with boundless adornments.     మెదడుకు మేత / Food for thought న మృత్యు ర్న శంకా న మే జాతి భేద: పితో నైవ మే నైవ మాతా న జన్మ న బంధు ర్నమిత్రం గురుర్నైవ శిష్య: చిదానంద రూప: శివోహం శివోహం (నాకు మరణంలేదు.మృత్యుభయం,సందేహం లేదు.జాతిభేదములు లేనేలేవు.తండ్రిలేడు,తల్లి లేదు.అసలు నాకు పుట్టుకయే లేదు.బంధుమిత్రులు,గురుశిష్యులు లేనేలేరు.ఇవేవీ కాకపోతే మరి నేనెవరినీ? చిదానంద రూపము కల శివుడను!శివుడనే తప్ప మరి వేరవరినీ కాను) --నిర్వాణ  షట్కం, ఆది శంకరాచార్య

  అక్టోబర్ 26, 2023 గ్రక్కున     ( grakkuna )       అర్థము      (క్రియా విశేషణము ):  త్వరగా; వేగంగా; శీఘ్రముగా     Meaning     (adv) : quickly; at once    వాడుక / Usage     "పొరి నాలుగవనాడు పువ్వు గొవిలలోను, గ్రక్కున నైదవనాడు గరుడునిమీద"     (Sri Venkateshwara) bedecked in Amaltas flowers on fourth day and on the fifth day quickly on Garuda.     మెదడుకు మేత / Food for thought కన్ పోన పోకిలే కాల్ పోగలామా కాల్ పోన పోకిలే మనమ్  పోగలామా మనమ్  పోన పోకిలే మనిధన్  పోగలామా మనిధన్   పోన పాధయై మరన్దు  పోగలామా (కళ్ళు పోయిన చోటకెల్లా కాళ్ళు పోవడం సబబా? కాళ్ళు తీసుకెళ్లిన చోటకెల్లా మనసు పడడం సబబా? మనసు పోయిన చోటకెల్లా మనిషి కూడా వెళ్ల వచ్చునా? గొప్ప వారి జీవిత ప్రయాణం (మనో నిగ్రహంతో) మనం మర్చిపోవచ్చునా?) --  తమిళ్ సినిమా పనమ్ పాదైతవన్, రచయత వాలి

  అక్టోబర్ 25, 2023 ఇంతి     ( inti )       అర్థము      (విశేష్యము ):  మగువ; వనిత; ఇల్లాలు     Meaning     (noun) : woman; wife    వాడుక / Usage     "యెనసి శ్రీ వెంకటేశు డింతి యలమేల్మంగతో వనితల నడుమను వాహనాలమీదను"     Sri Venkateshwara coupled with wife Alivelumanga and surrounded by other women on the chariots!     మెదడుకు మేత / Food for thought సత్సంగత్వే నిస్సంగత్వం నిస్సంగత్వే నిర్మోహత్వమ్ నిర్మోహత్వే నిశ్చలతత్త్వం నిశ్చలతత్త్వే జీవన్ముక్తిః  (సజ్జన సాంగత్యం చేత సంసారబంధములు వీడిపోవును. బంధాలు పోతే అజ్ఞాన మూలమైన మోహము పోతుంది. మోహము పోతే నిశ్చలమైన పరిశుద్ధ తత్వం బోధపడుతుంది. అది తెలిసినపుడు జీవన్ముక్తి కలుగుతుంది.) -- ఆది శంకరాచార్య విరచిత భజ గోవిందం

  అక్టోబర్ 24, 2023 అందలము     ( andalamu )       అర్థము      (విశేష్యము ):  పల్లకి; ప్రక్కలు మూసిలేని కుర్చీ వంటి వాహనము     Meaning     (noun) : open palanquin    వాడుక / Usage     "కనకపు టందలము కదిసి తొమ్మిదవనాడు పెనచి పదోనాడు పెండ్లిపీట"     (Sri Venkateshwara) Happily united on the golden palanquin on ninth day, joined together on tenth day on the wedding dais!     మెదడుకు మేత / Food for thought మానవుడా మమత వీడరా...మమత వీడి రామ నామ స్మరనచేయరా రామ నామ స్మరణ చేత, ఆత్మా సుఖము నొందరా ఆత్మా సుఖము కన్నా మిన్న, అన్యమేమి లేదురా నాది నాది యన్న మూఢ తత్వము విడనాడరా ఎంచి చూడ జగతిలో ఏది నీది కాదురా ఆలు, బిడ్డలు, అన్నదమ్ములేవరు వెంట రారురా వదల లేక వచ్చినా వల్లకాటి వరకేరా -- తత్వ గీతం

  అక్టోబర్ 23, 2023 చొక్కము     ( chokkamu )       అర్థము      (విశేష్యము ):  దోషము లేనిది; స్వచ్ఛము; అందమైనది     Meaning     (noun) : excellent; pure; beautiful    వాడుక / Usage     "యెక్కెను నారవనాడు యేనుగుమీద, చొక్కమై యేడవనాడు సూర్యప్రభలోనను"     (Sri Venkateshwara) Mounted the elephant on sixth day, beautiful on seventh day in brilliant Sun light!     మెదడుకు మేత / Food for thought బ్రహ్మసత్యం జగన్మిథ్యా జీవో బ్రహ్మైవ నా పరః | అనేన వేద్యం సచ్ఛాస్త్ర మితి వేదాంత డిండిమః ||   జగత్తే మట్టి. మట్టితో తయారైన కుండలో ఉన్నటువంటి ఖాళీ ప్రత్యగాత్మ.  అనేక గోడలమధ్య 24 గదులలో ఉన్నటువంటి ఆకాశం పేరు సూత్రాత్మ.  కుండ పగులగొట్టి, గోడలు తీసివేస్తే ఏముంది? - పరమాత్మ, శుద్ధ చైతన్యము. -- ఆది శంకర విరచిత   వేదాంత డిండిమ;  వ్యాఖ్య : విజ్ఞాన స్వరూప్

  అక్టోబర్ 20, 2023 కవోష్ణము     ( kavōshṇamu )       అర్థము      (విశేష్యము ):  క+ఉష్ణము; కొంచెము వేడి; గోరు వెచ్చ     Meaning     (noun) : slight warmth    వాడుక / Usage     " కవోష్ణ రుధిర జ్వాలలతోటి స్వతంత్ర సమరం నడపండి"     Fight for freedom with the flames of warm blood!     మెదడుకు మేత / Food for thought స్వాతంత్ర్యమే మా జన్మహక్కని చాటండి నిరంకుశంబగు శక్తులనైనా నిర్భయముగా నెదిరించండి పరుల దాస్యమున బాధలు పొంది  బ్రతికిన చచ్చిన భేదము లేదు.. సంఘములోను ఐక్యతవేగమె సంఘట పరుపుము శాంతి పథాన స్వర్గ తుల్యమౌ స్వతంత్ర జ్యోతికి మాంగల్యపు హారతులిమ్మా! -- దేశభక్తి గీతం, తోలేటి

  అక్టోబర్ 19, 2023 ఆరళ్ళు     ( ārallu )       అర్థము      (విశేష్యము ):  ఆరడి=నింద; నిందలు; ఇక్కట్లు; బాధలు     Meaning     (noun) : censure(s); troubles    వాడుక / Usage     "అత్తమ్మ నీ చేత అరెళ్ళే కాని - ఓలమ్మా; పచ్చిపాల మీద మీగడుంటుందా - ఆ"     Oh mother in law, its just you troubling me, or else how will raw milk have cream!     మెదడుకు మేత / Food for thought అత్తలేని కోడలుత్తమురాలు ఓలమ్మా కోడలు లేని అత్త గుణవంతురాలు ఆహు ఆహు వంట యింటిలోని ఉట్టి మీదుంచిన  సున్నుండలేమాయె కోడలా, మినప సున్నుండలేమాయె కోడలా ఇంటికి పెద్దయిన గండు పిల్లులుండగ  ఇంకెవరు వస్తారే అత్తమ్మా, వేరే ఇంకెవరు తింటారే అత్తమ్మా.. -- జానపద గీతం

  అక్టోబర్ 18, 2023 తూర     ( tūra )       అర్థము      (విశేష్యము ):  వాన బొట్టు; తుంపర     Meaning     (noun) : rain drop; drizzling rain    వాడుక / Usage     "నీళ్ల తూర ల వెన్క నిలుచున్న పాటనే జలజలల్ వినిగుండె ఝల్లుమంటున్నాది"     Hearing the pitter-patter song hidden in the rain, my heart beats to the rhythm!     మెదడుకు మేత / Food for thought రావోయి బంగారి మామ! నీ తోడి రహస్య మొకటున్నదోయి.. అవిసిపువ్వులు రెండు అందకున్నయి నాకు తుండి నాసిగలోన తురిమి పోదువుగాని ఏటిఏడవ సరంగు పాట గిరికీలలో చెలికాడ మనవగల్  కలబోసి కొందాము -- లలితగీతం,కొనకళ్ల వెంకటరత్నం

  అక్టోబర్ 17, 2023 మలగు     ( malagu )       అర్థము      (క్రియ ):  తిరగబడు; వంకర అవ్వు; మరలి పోవు     Meaning     (verb) : to turn/bend/quit    వాడుక / Usage     "గగనంపు మేడలో కలదులే దీపం, అది మలగి పోయెనా అవనికే శాపం"     A lamp lights the firmament; if it turns away Earth is cursed!.     మెదడుకు మేత / Food for thought వెలిగించవే చిన్ని వలపు దీపం ఎందుకే నా మీద యింత కోపం మనసులో ప్రణయమే కనకదీపం దాని వెలిగించుకోకున్న పాపం నీ మోముపై కుంకుమే నాకు దీపం  అది చూచినంతనే కలిగేను తాపం వెలిగించవే చిన్ని వలపు దీపం -- లలితగీతం, దాశరథి

  అక్టోబర్ 16, 2023 రజనీకరుడు     ( rajanikarudu )       అర్థము      (విశేష్యము ):  రజనీ=రాత్రి, కర=చేయునది/కారణమైనది; చంద్రుడు     Meaning     (noun) : moon    వాడుక / Usage     "ఆ రజనీకర మోహనబింబము నీ నగుమోమును బోలునటే"     How can the beautiful face of moon match the beauty of your face?!.     మెదడుకు మేత / Food for thought తలనిండ పూదండ దాల్చినరాణి మొలక నవ్వులతోడ మురిపించబోకే పూలవానలు కురియు మొయిలువో మొగలి రేకులలోని సొగసువో...నా రాణి -- లలితగీతం, దాశరథి

  అక్టోబర్ 13, 2023 మేఖల     ( mēkhala )       అర్థము      (విశేష్యము ):  కొండ నడుమ; చిలుకడత్రాడు; మొలనూలు; వడ్డాణము     Meaning     (noun) : central part of hill; girdle; waistband    వాడుక / Usage     భూమిపై మొత్తం నాలుగు రకాలకు చెందిన ఏడు పీడన మేఖలలు ఉన్నాయి .     There are 7 pressure belts grouped into 4 types on Earth.     మెదడుకు మేత / Food for thought ప్రాణం లేకపోయినా బ్రతకచ్చు అని నాకు తెలియదు...అది నువ్వు తీసుకు వెళ్ళిపోయాక. కళ్ళు కుడా మాట్లాడగలవు అని నాకు తెలియదు..నీ కళ్ళు నాతో మాట్లాడే దాకా. -- మళ్ళీ మళ్ళీ ఇది రాని రోజు

  అక్టోబర్ 12, 2023 ఉద్భేదనము     ( udhbhedanamu )       అర్థము      (విశేష్యము ):  చీల్చుకుని బయటకు వచ్చుట; ఊట     Meaning     (noun) : eruption (volcanic)    వాడుక / Usage      భారత ద్వీపకల్పంలోని దక్కన్ పీఠభూమి  భ్రంశోద్భేదనం వల్ల ఏర్పడింది .     The Deccan plateau in Indian peninsula was formed due to eruptions along fault lines.     మెదడుకు మేత / Food for thought అందరూ అంటూ ఉంటారు డబ్బులు శాశ్వతం కాదు మనుషులే శాశ్వతమని, కానీ ఇక్కడ మనుషులు చచ్చిపోతున్నారు తప్ప కరెన్సీ చావట్లే. --బిజినెస్ మెన్ 

  అక్టోబర్ 11, 2023 భ్రంశము     ( bhramṣamu )       అర్థము      (విశేష్యము ):  చలించుట; జారుట;      Meaning     (noun) : slipping; moving; fault (geological)    వాడుక / Usage      పసిఫిక్ పలక, ఉత్తర అమెరికా పలకలు ఒక దానికొకటి సమాంతరంగా చలించటం వలన కాలిఫోర్నియాలో శాన్ ఆండ్రియాస్ భ్రంశం ఏర్పడింది.     California's San Andreas fault was formed due to the lateral movement of Pacific and North American plates.     మెదడుకు మేత / Food for thought పని చేసి జీతం అడగచ్చు, అప్పు ఇచ్చి వడ్డీ అడగచ్చు, కానీ హెల్ప్ చేసి మాత్రం థాంక్స్ అడగకూడదు. -- మల్లీశ్వరి

  అక్టోబర్ 10, 2023 ఖనిజము     ( khanijamu )       అర్థము      (విశేష్యము ):  సమ్మేళనంగా లభించే లోహము; గనులనుండి త్రవ్వి తీసేది     Meaning     (noun) : mineral; ore    వాడుక / Usage     ఆంధ్రాలో లేటరైట్‌ ఖనిజం కోసం అనుమతులు తీసుకుని బాక్సైట్ తవ్వేస్తున్నారా?     Is bauxite being mined on the back of laterite mining permits in Andhra ?     మెదడుకు మేత / Food for thought నాకు తెలిసి మనుషుల్లో నాలుగు జాతులు ఉన్నాయి. తినేదానికన్నా ఎక్కువ పండించేవాడు, కనీసం తిన్నంత మాత్రం పండించేవాడు, పండించే కెపాసిటీ లేక అడుక్కు తినేవాడు. ఈ ముగ్గురిని దోచుకు తినే జాతి ఒకటి ఉంది - లోఫర్ జాతి. -- ఆటోనగర్ సూర్య

  అక్టోబర్ 09, 2023 శిలాజము     ( silajamu )       అర్థము      (విశేష్యము ):   ప్రకృతి సిద్ధ కారణాల వల్ల, భూమిలో భద్రపరచబడిన ఖచ్ఛితమైన జీవ అవశేషాలు     Meaning     (noun) : fossil    వాడుక / Usage     శిలాజ ఇంధనాల కట్టడికి కదలండి .     Move to cutback on fossil fuels .     మెదడుకు మేత / Food for thought దేవుడు వస్తువుల్ని వాడుకోవడానికి, మనుషుల్ని ప్రేమించడానికి ఇచ్చాడు. కానీ మనం కన్ఫ్యూషన్ లో వస్తువుల్ని ప్రేమిస్తున్నాము, మనుషుల్ని వాడుకుంటున్నాము. --పిల్ల జమీందార్

  అక్టోబర్ 06, 2023 కూట     ( kūṭa )       అర్థము      (విశేషణము ):  బొంకు; కపటము; రహస్యపు పని     Meaning     (adj) : false; fictitious; scheming    వాడుక / Usage     పాండవులు బలవంతులుగనుక  కూట నీతితో  వారిని కడతేర్చడానికి ప్రయత్నించాలి .     Pandavas are strong and hence try to end them deviously .     మెదడుకు మేత / Food for thought ఆకలి మండిపోతున్నప్పుడు ఎదుట ఎంతటి మనోహర దృశ్యమున్నా దగ్ధమై పోవాల్సిందే ఆకల్ని నిగ్రహిస్తున్న కొద్దీ కడుపులో పేగుల్ని కత్తిరిస్తున్న బాధే ఆకలి పూటకో దరిద్రున్ని వేపుకు తిని అది ఉమ్మేసే తొక్కలే -- రక్తరేఖ, అలిశెట్టి ప్రభాకర్ (జనవరి 12, 1954 - 1993)

  అక్టోబర్ 05, 2023 సాలప్రాంశుడు     ( sāla prāmṣudu )       అర్థము      (విశేష్యము ):  పొడుగైన/ఉన్నతమైన శరీరం కలవాడు     Meaning     (noun) : tall and well built person    వాడుక / Usage     సాలప్రాంశుడు , ఉజ్జ్వల కవచశోభితుడు, సూర్యాగ్ని సదృశ కాంతియుతుడు కర్ణుడు కనిపించాడు.     He saw Karna - tall, adorned with dazzling armour and radiant as the fire of Sun .     మెదడుకు మేత / Food for thought సాగిపోవుటె బ్రతుకు ఆగిపోవుటె చావు సాగిపోదలచిన ఆగరాదిచటెపుడు ఆగిపోయిన ముందు సాగనే లేవెపుడు వేచియుండిన పోను నోచుకోనే లేవు. తొలగి తోవెవడిచ్చు త్రోసుకొని పోవలయు. బ్రతుకు పోరాటము పడకు ఆరాటము. బ్రతకదలచిన పోరు సుతరాం తప్పదు. చూపతలచిన జోరు రేపనుట ఒప్పదు. -- కాళోజి నారాయణ రావు (సెప్టెంబర్ 9, 1914 - 2002)